অতি চমু/চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম (প্রধান) কাৰকটো কি? সময় উল্লেখ কৰি লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম কাৰকটো আছিল ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ।
২। আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা কোন?
উত্তৰ: বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়।
৩। 'স্যাৰে জাহাছে আচ্ছা......' গীতৰ গীতিকাৰ কোন?
উত্তৰ: উৰ্দু কবি মহম্মদ ইকবাল।
৪। ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়াত কেতিয়া ক'ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত (২১ কিলোমিটাৰ পথত)।
৫। ভাৰতত পোন প্ৰথম টেলেগ্ৰাফ ব্যবস্থা কেতিয়া ক'ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাৰবাৰৰ মাজত বেচৰকাৰী খণ্ডত প্ৰথম টেলেগ্ৰাফ ব্যৱস্থাৰ প্ৰৱৰ্তন হয়। (পাছত ১৮৫১ চনত লৰ্ড ডেলহাউচীয়ে চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনি কলিকতা আৰু আগ্ৰাৰ মাজত সম্প্ৰসাৰণ কৰে)।
৬। ভাৰতত পোন প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া ক'ত স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰ: ১৭৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শ্ৰীৰামপুৰত ইউৰোপীয় মিছনেৰীসকলে প্ৰথমটো ছপাশাল স্থাপন কৰিছিল।
৭। কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে কি নামেৰে ক'ত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত 'হিন্দু কলেজ' নামেৰে কলিকতাত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
৮। লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ সহযোগত আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে কুখ্যাত সতীদাহ প্ৰথা সম্পূর্ণ বন্ধ কৰিছিল।
সমাজ সংস্কাৰৰ যোগেদি বিধৱা বিবাহ প্রচলন আৰু বাল্য বিবাহ বা কু-সংস্কাৰ নিৰাকৰণত সহায় কৰিছিল।
৯। ভাৰতীয় সংবাদ পত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত কি?
উত্তৰ: ১৭৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত জেমছ আগষ্টাচ হিকিৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত 'বেংগল গেজেট'।
চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। চিপাহী বিদ্ৰোহে কেনেকৈ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটাইছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ আছিল এক প্ৰকাৰ ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ আন্দোলন। এই বিদ্ৰোহৰ মাধ্যমেৰে বিদ্রোহীসকলে ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰাই দেশখনত পুনৰ মোগল শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিব বিচাৰিছিল। যদিও এই বিদ্ৰোহৰ প্ৰত্যক্ষ উদ্দেশ্য পূৰণ নহ'ল, তথাপি ইয়াৰ ফলাফল আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী। এই বিদ্ৰোহে ভাৰতীয়সকলৰ মনত স্বদেশপ্ৰেম, একতা আৰু পৰাধীনতাৰ পৰা মুক্তি লাভৰ স্বপ্ন জগাই তুলিছিল। ইয়াৰ ফলতে ভাৰতীয় জাতীয় জীৱনে এক নতুন ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটে।
২। 'উডৰ প্ৰেৰণপত্ৰ'ৰ মূল উদ্দেশ্য কি কি আছিল লিখা।
উত্তৰ: ১৮৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চাৰ্লছ উডৰ প্ৰচেষ্টাত ভাৰতত আধুনিক শিক্ষা সংস্কাৰৰ যি আঁচনি লোৱা হৈছিল তাকে 'উডৰ প্ৰেৰণ পত্ৰ' (Wood's Despatch) বোলা হয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ আছিল:
প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈকে শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে এটা সু-সংহত আঁচনি নিৰ্ধাৰণ কৰা।
নিম্ন পৰ্যায়ত দেশীয় ভাষাৰে আৰু উচ্চ পৰ্যায়ত ইংৰাজী ভাষাৰে শিক্ষা প্ৰদানৰ নিৰ্দেশনা দিয়া।
মেধাবী ছাত্ৰক বৃত্তি প্ৰদান কৰা আৰু শিক্ষানুষ্ঠানলৈ চৰকাৰী অনুদান আগবঢ়াই শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰা।
প্ৰতিখন প্ৰদেশতে শিক্ষা বিভাগ স্থাপনৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰি আধুনিক শিক্ষাৰ ভেটি গঢ়ি তোলা।
৩। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬টা কাৰকৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬টা কাৰক হ'ল:
পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ: ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰে ভাৰতীয়সকলক ইউৰোপীয় চিন্তাবিদসকলৰ গণতান্ত্ৰিক আৰু জাতীয়তাবাদী আদৰ্শৰ লগত পৰিচয় কৰাই দিছিল।
যাতায়াত আৰু যোগাযোগৰ উন্নতি: ৰেলপথ, গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোড আৰু টেলেগ্ৰাফৰ বিকাশৰ ফলত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ আৰু ভাবৰ আদান-প্ৰদান সহজ হৈ পৰে।
ধৰ্ম আৰু সমাজ সংস্কাৰ আন্দোলন: ব্ৰহ্ম সমাজ, আৰ্য সমাজ, প্ৰাৰ্থনা সমাজ আদি অনুষ্ঠানে সমাজৰ কু-সংস্কাৰ আঁতৰাই নৱজাগৰণ কঢ়িয়াই আনিছিল।
বাতৰি কাকতৰ ভূমিকা: 'অমৃত বজাৰ প্ৰত্ৰিকা', 'বংগ দৰ্শন', 'কেশৰী' আদি কাকতে ব্ৰিটিছৰ শোষণৰ স্বৰূপ উদঙাই দি জাতীয় চেতনা জগাই তুলিছিল।
ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বৈষম্যমূলক নীতি: প্ৰেছ আইন, অস্ত্ৰ আইন আৰু আই.চি.এছ পৰীক্ষাৰ বয়স হ্ৰাস আদি ব্ৰিটিছ নীতিয়ে ভাৰতীয়সকলক ক্ষুব্ধ কৰি একত্ৰিত কৰিছিল।
ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠা: ১৮৮৫ চনত জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মই জাতীয়তাবাদ আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলনক এক সৰ্বভাৰতীয় সংগঠিত ৰূপ দিয়ে।
৪। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
নতুন দৃষ্টিভংগীৰ বিকাশ: পাশ্চাত্য শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ যুক্তিবাদী মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰে আৰু শোষণ-অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ কৰাৰ ক্ষমতা দিয়ে।
ইউৰোপীয় আদৰ্শৰ প্ৰভাৱ: ৰুছো, ভল্টেয়াৰ, বাৰ্ক, মেকলে আদিৰ ৰচনা পঢ়ি ভাৰতীয়সকলে জাতীয়তা, গণতন্ত্ৰ আৰু স্বশাসনৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰে।
সাহিত্য আৰু স্বদেশপ্ৰেম: ইংৰাজী শিক্ষিত বংগবাসী তথা অন্যান্য লোকসকলে স্বদেশপ্ৰেমৰ কবিতা, গীত (' বন্দেমাতৰম') আৰু সাহিত্য ৰচনাৰে জাতীয় চেতনা সজাগ কৰে।
একতাৰ ভাৱ: শ্ৰেণী-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে আধুনিক শিক্ষিত সমাজে পৰাধীনতাৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ স্বপ্ন দেখিবলৈ লয় আৰু একত্ৰিত হয়।
৫। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত যাতায়াতৰ উন্নতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছিল লিখা।
উত্তৰ: ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ ব্যৱসায়িক সুবিধাৰ বাবে যাতায়াত ব্যৱস্থা সুচল কৰিছিল যদিও ই ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। ১৮৩৯ চনত গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোড নিৰ্মাণ, ১৮৫৩ চনৰ পৰা ৰেল পৰিবহণ আৰু ১৮৩৯/১৮৫১ চনত টেলেগ্ৰাফ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ ফলত দেশৰ মূল মূল চহৰ আৰু অঞ্চলসমূহ ইটোৰ লগত সিটো সংযুক্ত হয়। ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন অঞ্চলৰ শিক্ষিত আৰু সংস্কাৰকসকলৰ মাজত যাতায়াত আৰু যোগাযোগ সহজ হৈ পৰে। মানুহৰ মনৰ পৰা আঞ্চলিক বিচ্ছিন্নতা আঁতৰি যায় আৰু এক সৰ্বভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী ভাৱধাৰা গঢ়ি উঠে।
৬। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ক 'আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা' বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ মূল অৱদানসমূহ হ'ল:
ধৰ্ম সংস্কাৰ: তেওঁ ১৮১৫ চনত 'আত্মীয় সভা' আৰু ১৮২৮ চনত 'ব্ৰাহ্ম সভা' (পাছলৈ ব্ৰাহ্ম সমাজ) গঠন কৰি মূৰ্তিপূজা আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু একেশ্বৰবাদ প্ৰচাৰ কৰে।
সমাজ সংস্কাৰ: লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ সহায়ত তেওঁ নিৰ্দয় সতীদাহ প্ৰথা আইনীভাৱে বন্ধ কৰে। বাল্য বিবাহ, বহু বিবাহৰ বিৰোধিতা আৰু বিধৱা বিবাহত সমৰ্থন দিয়ে।
শিক্ষা বিস্তাৰ: ডেভিড হেয়াৰৰ সৈতে লগ লাগি ১৮১৭ চনত কলিকতাত হিন্দু কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
সংবাদ পত্ৰৰ স্বাধীনতা: 'মিৰাট ইল আখবাৰ' প্ৰকাশ কৰি বাতৰি কাকতৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিয়ে।
৭। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ১৮৭৫ চনত পঞ্জাৱত 'আৰ্য সমাজ' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
তেওঁ "বেদলৈ উভতি যোৱা" (Back to the Vedas) বাণী প্ৰচাৰ কৰি প্ৰাচীন ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ গৌৰৱ পুনৰুজ্জীৱিত কৰে।
মূৰ্তিপূজা, অন্ধবিশ্বাস, जाति-ভেদ আৰু বাল্য বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰি বিধৱা বিবাহ আৰু স্ত্ৰী শিক্ষাত গুৰুত্ব দিয়ে।
তেওঁ 'শুদ্ধি' প্ৰক্ৰিয়াৰ মাধ্যমেৰে আন ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা লোকসকলক পুনৰ হিন্দু ধৰ্মলৈ অহাৰ বাট মুকলি কৰে।
আৰ্য সমাজে সমগ্ৰ দেশতে হিন্দু জাতীয়তাবাদ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল।
৮। (পাঠ্যপুথিত ৮ নং ক্ৰমিক প্ৰশ্নটি বাদ পৰিছে, ৯ নং প্ৰশ্ন আগবঢ়োৱা হ'ল)
৯। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ব্ৰাহ্ম সমাজৰ আদৰ্শৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ কেশৱ চন্দ্ৰ সেনে (১৮৩৮-৮৪) ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত মহাৰাষ্ট্ৰত 'প্ৰাৰ্থনা সমাজ' প্ৰতিষ্ঠাৰে সংস্কাৰ আন্দোলনৰ আৰম্ভণি কৰে। তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাত দক্ষিণ ভাৰতত এক বিশাল সমাজ সংস্কাৰমুখী আলোড়নৰ সৃষ্টি হয়। তেওঁ সামাজিক কু-প্ৰথা নিৰাকৰণ, শিক্ষা বিস্তাৰ আৰু সম অধিকাৰৰ প্ৰচাৰৰ দ্বাৰা অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয়তাবাদী আদৰ্শ কঢ়িয়াই আনিছিল।
১০। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস (১৮৩৪-৮৬) আছিল এগৰাকী সহজ-সৰল আৰু আধ্যাত্মিক সাধক। অতি সুন্দৰ উপমাৰে ধৰ্মৰ মূল সত্য বিশ্লেষণ কৰি তেওঁ সমাজক মুগ্ধ কৰিছিল। তেওঁৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক মতবাদক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য স্বামী বিবেকানন্দই ১৮৮৭ চনত 'ৰামকৃষ্ণ মিছন' আৰু মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ শিক্ষাই ভাৰতীয় সমাজক আধ্যাত্মিক একতা আৰু প্ৰাচীন সংস্কৃতিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাশীল হ'বলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
১১। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত এনি বেছাণ্টৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: আয়াৰলেণ্ডৰ মহিলা এনি বেছাণ্টে 'থিয়ছফেকেল ছ'চাইটি'ৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণত এক অপূৰ্ব অৱদান আগবঢ়ায়:
তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতীয় সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
১৮৯৮ চনত বাৰাণসীত 'চেণ্ট্ৰেল হিন্দু স্কুল' স্থাপন কৰে, যি পিছলৈ (১৯১৬) বেনাৰছ হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণত হয়।
১৯১৬ চনত 'হোম ৰুল লীগ' প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভাৰতীয়ৰ কাৰণে স্ব-শাসনৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰচাৰ কৰে।
১৯১৭ চনত তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতিৰ পদ অলংকৰণ কৰে।
১২। 'আলিগড় আন্দোলন' কি? এই আন্দোলনে মুছলমানসকলক কেনেকৈ আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰ পথ দেখুৱাইছিল লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় মুছলমান সমাজক আলিগড় শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে আধুনিক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকৰ মাজত জাতীয়তাবাদী আৰু যুক্তিবাদী ভাব-চিন্তাৰ সঞ্চাৰ কৰাৰ যি সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়া, তাকে আলিগড় আন্দোলন বোলা হয়।
ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানে এই আন্দোলনৰ নেতৃত্ব লৈছিল। তেওঁ ১৮৬৫ চনত 'বিজ্ঞান সমিতি' (Science Society) গঠন কৰি মূল্যবান ইংৰাজী পুথিসমূহ উৰ্দুলৈ অনুবাদ কৰায়। ১৮৭৫ চনত তেওঁ 'আলিগড় মহম্মদান এংলো ইণ্ডিয়ান কলেজ' প্ৰতিষ্ঠা কৰে (যি ১৯২০ চনত আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয় হয়)। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজৰ পৰা কু-সংস্কাৰ আঁতৰাই তেওঁলোকক আধুনিক বিজ্ঞান, সাহিত্য আৰু ৰাজনৈতিক চেতনাৰ পথ দেখুৱাইছিল।
১৩। 'বাতৰি কাকত'ৰ জন্মই কেনেকৈ ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটাইছিল বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: ঊনবিংশ শতিকাত প্ৰান্তীয় ভাষাত প্ৰকাশ পোৱা বাতৰি কাকতসমূহে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ গঢ়াত অপৰিসীম ভূমিকা লৈছিল।
'অমৃত বজাৰ প্ৰত্ৰিকা', 'বংগ দৰ্শন', 'সঞ্জীবনী', 'কেশৰী', 'হিন্দু' আদি বাতৰি কাকতে ব্ৰিটিছ শাসকৰ অৰ্থনৈতিক শোষণ, দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতি অৱহেলা আৰু বৈষম্যমূলক নীতিৰ তীব্ৰ সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।
এই কাকতবোৰে শাসকৰ মুখা খুলি দিয়ে আৰু সাধাৰণ মানুহৰ মাজত ৰাজনৈতিক আত্মসচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই বাতৰি কাকতসমূহৰ কণ্ঠৰোধ কৰিবলৈ ১৮৭৮ চনত 'ভাৰতীয় প্ৰেছ আইন' (Vernacular Press Act) আনিছিল, কিন্তু ই ভাৰতীয়সকলক অধিক সংগঠিত আৰু প্ৰতিবাদী কৰি তোলে।
১৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰ: অৱসৰপ্ৰাপ্ত ইংৰাজ অসামৰিক বিষয়া এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ (A.O. Hume) উদ্যোগত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম হৈছিল। ১৮৮৩ চনৰ ১ মাৰ্চত হিউমে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতকসকললৈ দেশসেৱাত জাঁপ দিয়াৰ মুকলি আহ্বান জনাই পত্ৰ লিখে। ইয়াৰ পাছত 'ইণ্ডিয়ান নেচনেল ইউনিয়ন' গঠন কৰি এক সর্বভাৰতীয় মহাসভা আহ্বান কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হয়।
অৱশেষত, ১৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৮ ডিচেম্বৰত বোম্বাইৰ গকুলদাস তেজপাল সংস্কৃত কলেজত প্ৰথমখন মহাসভা অনুষ্ঠিত হয়। ৭২ জন প্ৰতিনিধিৰ উপস্থিতিত কলিকতাৰ বেৰিষ্টাৰ উমেশচন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়ক সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰি 'ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ' গঠন কৰা হয়। ই আছিল ভাৰতৰ প্ৰথমটো সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক মঞ্চ।
১৫। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলী আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
আৰম্ভণিৰ পৰ্যায় (নৰমপন্থী): প্ৰথম অৱস্থাত জাতীয় কংগ্ৰেছে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সৈতে মধুৰ সম্পৰ্ক ৰাখি আবেদন-নিবেদন আৰু শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে শাসনযন্ত্ৰত ভাৰতীয়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব দাবী কৰিছিল।
হতাশা আৰু প্ৰতিবাদ: ১৮৯২ চনৰ ভাৰত পৰিষদ আইনে ভাৰতীয়ৰ অধিকাৰ নিদিয়াত নৰমপন্থী নীতিৰ প্ৰতি বহুতৰে আস্থা হ্ৰাস পায়।
চৰমপন্থী শক্তিৰ উত্থান: ১৯০৫ চনৰ বংগ ভংগ আৰু জাপানৰ হাতত ৰুছিয়াৰ পৰাজয়ে ভাৰতীয়সকলক সংগ্ৰামী কৰি তোলে। বাল গংগাধৰ তিলক, লালা লাজপত ৰায় আৰু বিপিন চন্দ্ৰ পালৰ (লাল-বাল-পাল) নেতৃত্বত চৰমপন্থী গোটে 'স্বৰাজ', 'স্বদেশী' আৰু 'জাতীয় শিক্ষা'ৰ প্ৰসাৰত জোৰ দিয়ে।
কংগ্ৰেছৰ বিভাজন: ১৯০৭ চনৰ চুৰাট অধিবেশনত কংগ্ৰেছ নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থী এই দুটা ভাগত বিভক্ত হয়।
দাদাভাই নৌৰজীৰ বৰঙণি: ১৯০৬ চনৰ কলিকতা অধিবেশনত সভাপতিৰ আসনৰ পৰা দাদাভাই নৌৰজীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে "স্বৰাজ প্ৰাপ্তিয়েই কংগ্ৰেছৰ লক্ষ্য" বুলি ঘোষণা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়েই স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ মূল ভেটি হৈ পৰে।
১। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম (প্রধান) কাৰকটো কি? সময় উল্লেখ কৰি লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম কাৰকটো আছিল ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ।
২। আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা কোন?
উত্তৰ: বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়।
৩। 'স্যাৰে জাহাছে আচ্ছা......' গীতৰ গীতিকাৰ কোন?
উত্তৰ: উৰ্দু কবি মহম্মদ ইকবাল।
৪। ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়াত কেতিয়া ক'ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত (২১ কিলোমিটাৰ পথত)।
৫। ভাৰতত পোন প্ৰথম টেলেগ্ৰাফ ব্যবস্থা কেতিয়া ক'ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাৰবাৰৰ মাজত বেচৰকাৰী খণ্ডত প্ৰথম টেলেগ্ৰাফ ব্যৱস্থাৰ প্ৰৱৰ্তন হয়। (পাছত ১৮৫১ চনত লৰ্ড ডেলহাউচীয়ে চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনি কলিকতা আৰু আগ্ৰাৰ মাজত সম্প্ৰসাৰণ কৰে)।
৬। ভাৰতত পোন প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া ক'ত স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰ: ১৭৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শ্ৰীৰামপুৰত ইউৰোপীয় মিছনেৰীসকলে প্ৰথমটো ছপাশাল স্থাপন কৰিছিল।
৭। কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে কি নামেৰে ক'ত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত 'হিন্দু কলেজ' নামেৰে কলিকতাত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
৮। লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ সহযোগত আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে কুখ্যাত সতীদাহ প্ৰথা সম্পূর্ণ বন্ধ কৰিছিল।
সমাজ সংস্কাৰৰ যোগেদি বিধৱা বিবাহ প্রচলন আৰু বাল্য বিবাহ বা কু-সংস্কাৰ নিৰাকৰণত সহায় কৰিছিল।
৯। ভাৰতীয় সংবাদ পত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত কি?
উত্তৰ: ১৭৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত জেমছ আগষ্টাচ হিকিৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত 'বেংগল গেজেট'।
চমু/দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। চিপাহী বিদ্ৰোহে কেনেকৈ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটাইছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ আছিল এক প্ৰকাৰ ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ আন্দোলন। এই বিদ্ৰোহৰ মাধ্যমেৰে বিদ্রোহীসকলে ব্ৰিটিছ শাসন ওফৰাই দেশখনত পুনৰ মোগল শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিব বিচাৰিছিল। যদিও এই বিদ্ৰোহৰ প্ৰত্যক্ষ উদ্দেশ্য পূৰণ নহ'ল, তথাপি ইয়াৰ ফলাফল আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী। এই বিদ্ৰোহে ভাৰতীয়সকলৰ মনত স্বদেশপ্ৰেম, একতা আৰু পৰাধীনতাৰ পৰা মুক্তি লাভৰ স্বপ্ন জগাই তুলিছিল। ইয়াৰ ফলতে ভাৰতীয় জাতীয় জীৱনে এক নতুন ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটে।
২। 'উডৰ প্ৰেৰণপত্ৰ'ৰ মূল উদ্দেশ্য কি কি আছিল লিখা।
উত্তৰ: ১৮৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চাৰ্লছ উডৰ প্ৰচেষ্টাত ভাৰতত আধুনিক শিক্ষা সংস্কাৰৰ যি আঁচনি লোৱা হৈছিল তাকে 'উডৰ প্ৰেৰণ পত্ৰ' (Wood's Despatch) বোলা হয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ আছিল:
প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈকে শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে এটা সু-সংহত আঁচনি নিৰ্ধাৰণ কৰা।
নিম্ন পৰ্যায়ত দেশীয় ভাষাৰে আৰু উচ্চ পৰ্যায়ত ইংৰাজী ভাষাৰে শিক্ষা প্ৰদানৰ নিৰ্দেশনা দিয়া।
মেধাবী ছাত্ৰক বৃত্তি প্ৰদান কৰা আৰু শিক্ষানুষ্ঠানলৈ চৰকাৰী অনুদান আগবঢ়াই শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰা।
প্ৰতিখন প্ৰদেশতে শিক্ষা বিভাগ স্থাপনৰ পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰি আধুনিক শিক্ষাৰ ভেটি গঢ়ি তোলা।
৩। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬টা কাৰকৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬টা কাৰক হ'ল:
পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ: ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰে ভাৰতীয়সকলক ইউৰোপীয় চিন্তাবিদসকলৰ গণতান্ত্ৰিক আৰু জাতীয়তাবাদী আদৰ্শৰ লগত পৰিচয় কৰাই দিছিল।
যাতায়াত আৰু যোগাযোগৰ উন্নতি: ৰেলপথ, গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোড আৰু টেলেগ্ৰাফৰ বিকাশৰ ফলত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ আৰু ভাবৰ আদান-প্ৰদান সহজ হৈ পৰে।
ধৰ্ম আৰু সমাজ সংস্কাৰ আন্দোলন: ব্ৰহ্ম সমাজ, আৰ্য সমাজ, প্ৰাৰ্থনা সমাজ আদি অনুষ্ঠানে সমাজৰ কু-সংস্কাৰ আঁতৰাই নৱজাগৰণ কঢ়িয়াই আনিছিল।
বাতৰি কাকতৰ ভূমিকা: 'অমৃত বজাৰ প্ৰত্ৰিকা', 'বংগ দৰ্শন', 'কেশৰী' আদি কাকতে ব্ৰিটিছৰ শোষণৰ স্বৰূপ উদঙাই দি জাতীয় চেতনা জগাই তুলিছিল।
ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বৈষম্যমূলক নীতি: প্ৰেছ আইন, অস্ত্ৰ আইন আৰু আই.চি.এছ পৰীক্ষাৰ বয়স হ্ৰাস আদি ব্ৰিটিছ নীতিয়ে ভাৰতীয়সকলক ক্ষুব্ধ কৰি একত্ৰিত কৰিছিল।
ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠা: ১৮৮৫ চনত জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মই জাতীয়তাবাদ আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলনক এক সৰ্বভাৰতীয় সংগঠিত ৰূপ দিয়ে।
৪। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
নতুন দৃষ্টিভংগীৰ বিকাশ: পাশ্চাত্য শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলৰ যুক্তিবাদী মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰে আৰু শোষণ-অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে বিচাৰ কৰাৰ ক্ষমতা দিয়ে।
ইউৰোপীয় আদৰ্শৰ প্ৰভাৱ: ৰুছো, ভল্টেয়াৰ, বাৰ্ক, মেকলে আদিৰ ৰচনা পঢ়ি ভাৰতীয়সকলে জাতীয়তা, গণতন্ত্ৰ আৰু স্বশাসনৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰে।
সাহিত্য আৰু স্বদেশপ্ৰেম: ইংৰাজী শিক্ষিত বংগবাসী তথা অন্যান্য লোকসকলে স্বদেশপ্ৰেমৰ কবিতা, গীত (' বন্দেমাতৰম') আৰু সাহিত্য ৰচনাৰে জাতীয় চেতনা সজাগ কৰে।
একতাৰ ভাৱ: শ্ৰেণী-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে আধুনিক শিক্ষিত সমাজে পৰাধীনতাৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ স্বপ্ন দেখিবলৈ লয় আৰু একত্ৰিত হয়।
৫। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত যাতায়াতৰ উন্নতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছিল লিখা।
উত্তৰ: ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ ব্যৱসায়িক সুবিধাৰ বাবে যাতায়াত ব্যৱস্থা সুচল কৰিছিল যদিও ই ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। ১৮৩৯ চনত গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোড নিৰ্মাণ, ১৮৫৩ চনৰ পৰা ৰেল পৰিবহণ আৰু ১৮৩৯/১৮৫১ চনত টেলেগ্ৰাফ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ ফলত দেশৰ মূল মূল চহৰ আৰু অঞ্চলসমূহ ইটোৰ লগত সিটো সংযুক্ত হয়। ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন অঞ্চলৰ শিক্ষিত আৰু সংস্কাৰকসকলৰ মাজত যাতায়াত আৰু যোগাযোগ সহজ হৈ পৰে। মানুহৰ মনৰ পৰা আঞ্চলিক বিচ্ছিন্নতা আঁতৰি যায় আৰু এক সৰ্বভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী ভাৱধাৰা গঢ়ি উঠে।
৬। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ক 'আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা' বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ মূল অৱদানসমূহ হ'ল:
ধৰ্ম সংস্কাৰ: তেওঁ ১৮১৫ চনত 'আত্মীয় সভা' আৰু ১৮২৮ চনত 'ব্ৰাহ্ম সভা' (পাছলৈ ব্ৰাহ্ম সমাজ) গঠন কৰি মূৰ্তিপূজা আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ বিৰোধিতা কৰে আৰু একেশ্বৰবাদ প্ৰচাৰ কৰে।
সমাজ সংস্কাৰ: লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ সহায়ত তেওঁ নিৰ্দয় সতীদাহ প্ৰথা আইনীভাৱে বন্ধ কৰে। বাল্য বিবাহ, বহু বিবাহৰ বিৰোধিতা আৰু বিধৱা বিবাহত সমৰ্থন দিয়ে।
শিক্ষা বিস্তাৰ: ডেভিড হেয়াৰৰ সৈতে লগ লাগি ১৮১৭ চনত কলিকতাত হিন্দু কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
সংবাদ পত্ৰৰ স্বাধীনতা: 'মিৰাট ইল আখবাৰ' প্ৰকাশ কৰি বাতৰি কাকতৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিয়ে।
৭। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ১৮৭৫ চনত পঞ্জাৱত 'আৰ্য সমাজ' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
তেওঁ "বেদলৈ উভতি যোৱা" (Back to the Vedas) বাণী প্ৰচাৰ কৰি প্ৰাচীন ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ গৌৰৱ পুনৰুজ্জীৱিত কৰে।
মূৰ্তিপূজা, অন্ধবিশ্বাস, जाति-ভেদ আৰু বাল্য বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰি বিধৱা বিবাহ আৰু স্ত্ৰী শিক্ষাত গুৰুত্ব দিয়ে।
তেওঁ 'শুদ্ধি' প্ৰক্ৰিয়াৰ মাধ্যমেৰে আন ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা লোকসকলক পুনৰ হিন্দু ধৰ্মলৈ অহাৰ বাট মুকলি কৰে।
আৰ্য সমাজে সমগ্ৰ দেশতে হিন্দু জাতীয়তাবাদ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল।
৮। (পাঠ্যপুথিত ৮ নং ক্ৰমিক প্ৰশ্নটি বাদ পৰিছে, ৯ নং প্ৰশ্ন আগবঢ়োৱা হ'ল)
৯। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ব্ৰাহ্ম সমাজৰ আদৰ্শৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ কেশৱ চন্দ্ৰ সেনে (১৮৩৮-৮৪) ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত মহাৰাষ্ট্ৰত 'প্ৰাৰ্থনা সমাজ' প্ৰতিষ্ঠাৰে সংস্কাৰ আন্দোলনৰ আৰম্ভণি কৰে। তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাত দক্ষিণ ভাৰতত এক বিশাল সমাজ সংস্কাৰমুখী আলোড়নৰ সৃষ্টি হয়। তেওঁ সামাজিক কু-প্ৰথা নিৰাকৰণ, শিক্ষা বিস্তাৰ আৰু সম অধিকাৰৰ প্ৰচাৰৰ দ্বাৰা অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয়তাবাদী আদৰ্শ কঢ়িয়াই আনিছিল।
১০। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস (১৮৩৪-৮৬) আছিল এগৰাকী সহজ-সৰল আৰু আধ্যাত্মিক সাধক। অতি সুন্দৰ উপমাৰে ধৰ্মৰ মূল সত্য বিশ্লেষণ কৰি তেওঁ সমাজক মুগ্ধ কৰিছিল। তেওঁৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক মতবাদক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য স্বামী বিবেকানন্দই ১৮৮৭ চনত 'ৰামকৃষ্ণ মিছন' আৰু মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ শিক্ষাই ভাৰতীয় সমাজক আধ্যাত্মিক একতা আৰু প্ৰাচীন সংস্কৃতিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাশীল হ'বলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
১১। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত এনি বেছাণ্টৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: আয়াৰলেণ্ডৰ মহিলা এনি বেছাণ্টে 'থিয়ছফেকেল ছ'চাইটি'ৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণত এক অপূৰ্ব অৱদান আগবঢ়ায়:
তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতীয় সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
১৮৯৮ চনত বাৰাণসীত 'চেণ্ট্ৰেল হিন্দু স্কুল' স্থাপন কৰে, যি পিছলৈ (১৯১৬) বেনাৰছ হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণত হয়।
১৯১৬ চনত 'হোম ৰুল লীগ' প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভাৰতীয়ৰ কাৰণে স্ব-শাসনৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰচাৰ কৰে।
১৯১৭ চনত তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতিৰ পদ অলংকৰণ কৰে।
১২। 'আলিগড় আন্দোলন' কি? এই আন্দোলনে মুছলমানসকলক কেনেকৈ আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰ পথ দেখুৱাইছিল লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় মুছলমান সমাজক আলিগড় শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে আধুনিক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকৰ মাজত জাতীয়তাবাদী আৰু যুক্তিবাদী ভাব-চিন্তাৰ সঞ্চাৰ কৰাৰ যি সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়া, তাকে আলিগড় আন্দোলন বোলা হয়।
ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানে এই আন্দোলনৰ নেতৃত্ব লৈছিল। তেওঁ ১৮৬৫ চনত 'বিজ্ঞান সমিতি' (Science Society) গঠন কৰি মূল্যবান ইংৰাজী পুথিসমূহ উৰ্দুলৈ অনুবাদ কৰায়। ১৮৭৫ চনত তেওঁ 'আলিগড় মহম্মদান এংলো ইণ্ডিয়ান কলেজ' প্ৰতিষ্ঠা কৰে (যি ১৯২০ চনত আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয় হয়)। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজৰ পৰা কু-সংস্কাৰ আঁতৰাই তেওঁলোকক আধুনিক বিজ্ঞান, সাহিত্য আৰু ৰাজনৈতিক চেতনাৰ পথ দেখুৱাইছিল।
১৩। 'বাতৰি কাকত'ৰ জন্মই কেনেকৈ ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটাইছিল বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: ঊনবিংশ শতিকাত প্ৰান্তীয় ভাষাত প্ৰকাশ পোৱা বাতৰি কাকতসমূহে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ গঢ়াত অপৰিসীম ভূমিকা লৈছিল।
'অমৃত বজাৰ প্ৰত্ৰিকা', 'বংগ দৰ্শন', 'সঞ্জীবনী', 'কেশৰী', 'হিন্দু' আদি বাতৰি কাকতে ব্ৰিটিছ শাসকৰ অৰ্থনৈতিক শোষণ, দুৰ্ভিক্ষৰ প্ৰতি অৱহেলা আৰু বৈষম্যমূলক নীতিৰ তীব্ৰ সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।
এই কাকতবোৰে শাসকৰ মুখা খুলি দিয়ে আৰু সাধাৰণ মানুহৰ মাজত ৰাজনৈতিক আত্মসচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই বাতৰি কাকতসমূহৰ কণ্ঠৰোধ কৰিবলৈ ১৮৭৮ চনত 'ভাৰতীয় প্ৰেছ আইন' (Vernacular Press Act) আনিছিল, কিন্তু ই ভাৰতীয়সকলক অধিক সংগঠিত আৰু প্ৰতিবাদী কৰি তোলে।
১৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰ: অৱসৰপ্ৰাপ্ত ইংৰাজ অসামৰিক বিষয়া এলেন অক্টেভিয়ান হিউমৰ (A.O. Hume) উদ্যোগত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্ম হৈছিল। ১৮৮৩ চনৰ ১ মাৰ্চত হিউমে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতকসকললৈ দেশসেৱাত জাঁপ দিয়াৰ মুকলি আহ্বান জনাই পত্ৰ লিখে। ইয়াৰ পাছত 'ইণ্ডিয়ান নেচনেল ইউনিয়ন' গঠন কৰি এক সর্বভাৰতীয় মহাসভা আহ্বান কৰাৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হয়।
অৱশেষত, ১৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৮ ডিচেম্বৰত বোম্বাইৰ গকুলদাস তেজপাল সংস্কৃত কলেজত প্ৰথমখন মহাসভা অনুষ্ঠিত হয়। ৭২ জন প্ৰতিনিধিৰ উপস্থিতিত কলিকতাৰ বেৰিষ্টাৰ উমেশচন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়ক সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰি 'ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ' গঠন কৰা হয়। ই আছিল ভাৰতৰ প্ৰথমটো সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক মঞ্চ।
১৫। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলী আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
আৰম্ভণিৰ পৰ্যায় (নৰমপন্থী): প্ৰথম অৱস্থাত জাতীয় কংগ্ৰেছে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সৈতে মধুৰ সম্পৰ্ক ৰাখি আবেদন-নিবেদন আৰু শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে শাসনযন্ত্ৰত ভাৰতীয়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব দাবী কৰিছিল।
হতাশা আৰু প্ৰতিবাদ: ১৮৯২ চনৰ ভাৰত পৰিষদ আইনে ভাৰতীয়ৰ অধিকাৰ নিদিয়াত নৰমপন্থী নীতিৰ প্ৰতি বহুতৰে আস্থা হ্ৰাস পায়।
চৰমপন্থী শক্তিৰ উত্থান: ১৯০৫ চনৰ বংগ ভংগ আৰু জাপানৰ হাতত ৰুছিয়াৰ পৰাজয়ে ভাৰতীয়সকলক সংগ্ৰামী কৰি তোলে। বাল গংগাধৰ তিলক, লালা লাজপত ৰায় আৰু বিপিন চন্দ্ৰ পালৰ (লাল-বাল-পাল) নেতৃত্বত চৰমপন্থী গোটে 'স্বৰাজ', 'স্বদেশী' আৰু 'জাতীয় শিক্ষা'ৰ প্ৰসাৰত জোৰ দিয়ে।
কংগ্ৰেছৰ বিভাজন: ১৯০৭ চনৰ চুৰাট অধিবেশনত কংগ্ৰেছ নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থী এই দুটা ভাগত বিভক্ত হয়।
দাদাভাই নৌৰজীৰ বৰঙণি: ১৯০৬ চনৰ কলিকতা অধিবেশনত সভাপতিৰ আসনৰ পৰা দাদাভাই নৌৰজীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে "স্বৰাজ প্ৰাপ্তিয়েই কংগ্ৰেছৰ লক্ষ্য" বুলি ঘোষণা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়েই স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ মূল ভেটি হৈ পৰে।
No comments:
Post a Comment