পাঠ্যপুথিৰ অধ্যায়টিৰ ভিত্তি কৰি সকলো প্ৰশ্নৰ উত্তৰ তলত সুন্দৰ আৰু শুদ্ধভাৱে দাঙি ধৰা হ’ল:
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। বংগ বিভাজন কোনগৰাকী ভাইচৰয়ৰ শাসনকালত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: বংগ বিভাজন ভাইচৰয় লৰ্ড নেথানিয়েল কাৰ্জনৰ (Lord Nathaniel Curzon) শাসনকালত সংঘটিত হৈছিল।
২। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কোন তাৰিখে বংগ বিভাজন কাৰ্যকৰী হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১৬ অক্টোবৰ তাৰিখে বংগ বিভাজন কাৰ্যকৰী হৈছিল।
৩। বিদেশী পণ্য বৰ্জনৰ প্ৰস্তাৱ কোনখন সভাত গ্রহণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২০ জুলাইত দিনাজপুৰৰ মহাৰাজৰ পৌৰোহিত্যত অনুষ্ঠিত সভাত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ৭ আগষ্টত কলিকতাৰ কাছিম বজাৰৰ টাউন হলত অনুষ্ঠিত বিশাল জনসভাত সৰ্বসম্মতিক্ৰমে বিদেশী পণ্য বৰ্জনৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
৪। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত 'যুগান্তৰ' নামৰ সংবাদপত্ৰখন সম্পাদনা কোনে কৰিছিল?
উত্তৰ: 'যুগান্তৰ' নামৰ সংবাদপত্ৰখন ভূপেন্দ্ৰনাথ দত্তই সম্পাদনা কৰিছিল।
৫। বংগদেশত 'জাতীয় শিক্ষা পৰিষদ' নামৰ অনুষ্ঠানটো কেতিয়া গঠন হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১১ মাৰ্চ তাৰিখে ৰাসবিহাৰী বসুৰ অধ্যক্ষতাত কলিকতাৰ টাউন হলত অনুষ্ঠিত সভাত 'জাতীয় শিক্ষা পৰিষদ' গঠন হৈছিল।
৬। 'বেংগল কেমিকেলছ' নামৰ উদ্যোগ প্রতিষ্ঠানটোৰ প্ৰধান উদ্যোক্তা কোন আছিল?
উত্তৰ: 'বেংগল কেমিকেলছ' নামৰ উদ্যোগ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ প্ৰধান উদ্যোক্তা আছিল আচাৰ্য প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়।
৭। কাৰ পৌৰোহিত্যত অনুষ্ঠিত জাতীয় কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনে ভাৰতীয়ৰ বাবে 'স্বৰাজ' বিচাৰি প্ৰস্তাৱ গ্রহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: দাদাভাই নৌৰজীৰ পৌৰোহিত্যত অনুষ্ঠিত জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কলিকতা অধিৱেশনত (১৯০৬) 'স্বৰাজ' বিচাৰি প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
৮। বংগদেশৰ একত্ৰিকৰণ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে দিল্লীত অনুষ্ঠিত ৰাজ অভিষেক অনুষ্ঠানৰ ঘোষণা মৰ্মে বংগদেশৰ একত্ৰিকৰণ কৰা হৈছিল।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। বংগ বিভাজনে সৃষ্টি কৰা 'পূর্ববংগ আৰু অসম' নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে সংলগ্ন হোৱা বংগদেশৰ প্ৰধান তিনিটা ভৌগোলিক সংমণ্ডল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: বংগ বিভাজনে সৃষ্টি কৰা 'পূৰ্ববংগ আৰু অসম' নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে সংলগ্ন হোৱা বংগদেশৰ প্ৰধান তিনিটা ভৌগোলিক সংমণ্ডল আছিল—
ঢাকা সংমণ্ডল
চট্টগ্রাম সংমণ্ডল
ৰাজশাহী সংমণ্ডল
২। বংগ বিভাজনৰ অন্তর্নিহিত উদ্দেশ্য কি আছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: লৰ্ড কাৰ্জনে প্ৰশাসনিক সুবিধা আৰু জনসংখ্যা হ্ৰাসৰ দোহাই দি বংগ বিভাজন কৰাৰ কথা কৈছিল যদিও ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত উদ্দেশ্যসমূহ আছিল:
জাতীয়তাবাদ মষিমূৰ কৰা: বংগদেশ আছিল ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। বংগ প্ৰদেশক দ্বিখণ্ডিত কৰি বঙালী জাতীয়তাবাদৰ শক্তি পংগু কৰি তোলা ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল।
সাম্প্ৰদায়িক বিভেদ সৃষ্টি: বংগ প্ৰদেশক বিভাজন কৰি হিন্দু আৰু মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত একতা ভাঙি দি সম্প্ৰদায়িক বিভেদৰ বীজ সিঁচা।
সংখ্যাঘূৰ কৰা: হিন্দু বঙালী আৰু বুদ্ধিজীৱীসকলক দুয়োখন প্ৰদেশতে সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ত পৰিণত কৰা।
চৰমপন্থাক দমন কৰা: ইংৰাজবিৰোধী চৰমপন্থী আন্দোলন দমন কৰাৰ বাবে বংগ ভংগক এপাট অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা।
৩। বংগ বিভাজনবিৰোধী আন্দোলনে 'স্বদেশী আন্দোলন' নাম কিয় পাইছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: লৰ্ড কাৰ্জনৰ বংগ বিভাজন পৰিকল্পনাৰ বিৰুদ্ধে সমগ্ৰ বংগদেশত এক বিৰাট জনজাগৰণৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইংৰাজ চৰকাৰক অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে হেঁচা প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে সংগ্ৰামকাৰীসকলে এক সংবদ্ধ কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছিল। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ব্ৰিটেইনত প্ৰস্তুত কৰা সকলো ধৰণৰ বিদেশী পণ্য, বস্ত্ৰ আৰু সামগ্ৰী বৰ্জন (Boycott) কৰাৰ লগত স্বদেশী বা নিজ দেশত ভাৰতীয়ৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা পণ্য গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱসমূহ জনসভাত সৰ্বসম্মতিক্ৰমে গৃহীত হয়। দেশীয় উদ্যোগ, শিক্ষা আৰু সামগ্ৰী গ্ৰহণৰ এই মূল মানসিকতা আৰু কাৰ্যপন্থাৰ বাবেই এই বংগ ভংগবিৰোধী আন্দোলনটো 'স্বদেশী আন্দোলন' নামেৰে জনাজাত হৈ পৰে।
৪। স্বদেশী আন্দোলনে জাতীয় শিক্ষালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: স্বদেশী আন্দোলনে ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত এক নৱযুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ বৰঙণিসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
কাৰ্লাইল জাননীৰ বিৰোধিতা: চৰকাৰে ছাত্ৰসকলক আন্দোলনৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ 'কাৰ্লাইল জাননী' (Carlyle Circular) জাৰি কৰাত ছাত্ৰসকলে শ্ৰেণীকোঠা ত্যাগ কৰে আৰু 'এন্টি-চাৰ্কুলাৰ ছ’চাইটী' গঠন কৰে।
জাতীয় শিক্ষানুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা: সতীশচন্দ্ৰ মুখোপাধ্যায়ৰ 'ডন ছ’চাইটি' আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আদিৰ প্ৰচেষ্টাত ১৯০৫ চনৰ ৬ আগষ্টত 'বংগ জাতীয় বিদ্যালয়' গঠন হয়। ইয়াৰ পিছত ৰংপুৰকে ধৰি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হয়।
জাতীয় শিক্ষা পৰিষদ: ১৯০৬ চনৰ ১১ মাৰ্চত ৰাসবিহাৰী বসুৰ অধ্যক্ষতাত 'জাতীয় শিক্ষা পৰিষদ' গঠন হয়। ১৯০৬ চনৰ ১৫ আগষ্টত 'বংগ জাতীয় মহাবিদ্যালয়' প্ৰতিষ্ঠা হয় যি পিছলৈ বিশ্বৱিদ্যালয়লৈ উন্নীত হয় আৰু অৰবিন্দ ঘোষ ইয়াৰ অধ্যক্ষ আছিল।
পৰিমাণগত বিকাশ: আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত সৰ্বমুঠ ৬২খন মাধ্যমিক আৰু ৩,০০০খন প্ৰাথমিক জাতীয় বিদ্যালয় গঢ়ি উঠিছিল।
কাৰিকৰী শিক্ষা: তাৰকনাথ পালিতৰ অৰ্থসাহায্যত 'বেংগল টেকনিকেল ইনষ্টিটিউট' গঢ়ি উঠে, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত বিখ্যাত যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত হয়।
৫। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বংগদেশৰ জাতীয় শিল্পৰ বিকাশ কেনেদৰে হৈছিল?
উত্তৰ: স্বদেশী আন্দোলনৰ অন্যতম মূল লক্ষ্য আছিল আত্মশক্তি বিকাশ আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতা। আন্দোলনৰ ফলস্বৰূপে বংগদেশত স্বদেশী শিল্প উদ্যোগৰ তীব্ৰ বিকাশ হৈছিল:
কুটিৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগ: আন্দোলনৰ ফলত সূতা কটা কল, সৰিয়হৰ তেল, চাবোন, চেনি, জুইশলা, বিস্কুট আৰু নতুন নতুন তাঁত-শাল উদ্যোগ স্থাপন কৰা হয়।
স্বদেশী প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাণ্ডাৰ: ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ 'স্বদেশী ভাণ্ডাৰ', সৰলা দেৱীৰ 'লক্ষ্মী ভাণ্ডাৰ', যোগেশচন্দ্ৰ চৌধুৰী আৰু কৃষ্ণবিহাৰী সেনৰ 'ইণ্ডিয়ান ষ্টোৰ্ছ' আৰু আব্দুল হালিম গজনবিৰ 'ইউনাইটেড বেংগল ষ্টোৰ্ছ'ৰ জৰিয়তে স্বদেশী সামগ্ৰী বিক্ৰীৰ সুব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।
বৃহৎ উদ্যোগ স্থাপন: নীলৰতন চৰকাৰৰ প্ৰচেষ্টাত 'বংগলক্ষ্মী কটন মিল' (১৯০৬), আচাৰ্য প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়ৰ 'বেংগল কেমিকেলছ' (১৯০৬) আৰু জামছেদজী টাটাৰ ঐতিহাসিক লৌহ শিল্প কাৰখানা (১৯০৭) গঢ় লৈ উঠিছিল।
বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান: স্বদেশী উদ্যোগক সমৰ্থন দিবলৈ জাতীয় বেংক আৰু স্বদেশী বীমা কোম্পানীও গঢ়ি তোলা হৈছিল।
৬। স্বদেশী আন্দোলন দমন কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কি কি আন্দোলনবিৰোধী কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: স্বদেশী আন্দোলন পংগু আৰু দমন কৰাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিভিন্ন কঠোৰ আৰু চক্ৰান্তমূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছিল:
উপাধি আৰু পদবীৰ প্রলোভন: উদাৰপন্থী কংগ্ৰেছী নেতাসকলক আন্দোলনৰ পৰা আতঁৰাই ৰাখিবলৈ চৰকাৰে উপাধি, পদক, বিচাৰপতিৰ পদ, ভাইচৰয় বা প্ৰাদেশিক পৰিষদৰ লোকাৰ্হ সদস্যপদ যাচিছিল।
কাৰ্লাইল জাননী: ছাত্ৰসকলক সক্ৰিয় আন্দোলনৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আৰ ডব্লিউ কাৰ্লাইলে 'কাৰ্লাইল জাননী' জাৰি কৰি চৰকাৰী শিক্ষানুষ্ঠান ত্যাগ কৰিলে শাস্তিৰ হুংকাৰ দিয়ে।
ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি: মুছলমান সমাজক আন্দোলনৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ ঢাকাৰ নবাব ছলিমউল্লাক অতি কম সুতত ১৪ লাখ টকা ধাৰলৈ দিয়ে আৰু মুছলমানসকলক পৃথক ৰাজনৈতিক সা-সুবিধা আৰু সুকীয়া নিৰ্বাচনী মণ্ডল (মৰ্লে-মিন্টো সংস্কাৰ, ১৯০৯) প্ৰদানৰ আশ্বাস দি সম্প্ৰদায়িক ফাট মেলায়।
সংবাদপত্ৰ আৰু সংগ্ৰামকাৰীৰ ওপৰত অত্যাচাৰ: চৰকাৰক সমালোচনা কৰাৰ অপৰাধত 'যুগান্তৰ'ৰ সম্পাদক ভূপেন্দ্ৰনাথ দত্ত আদি বিপ্লৱীক কঠোৰ শাস্তি বিহিছিল আৰু প্ৰতিবাদী জনতাৰ ওপৰত আৰক্ষীৰ দমননীতি চলাইছিল।
৭। স্বদেশী আন্দোলনৰ তিনিটা ফলাফল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: স্বদেশী আন্দোলনৰ তিনিটা উল্লেখযোগ্য ফলাফল হ’ল—
জাতীয় সাহিত্যৰ বিকাশ: আন্দোলনৰ ফলত বিভিন্ন সংবাদপত্ৰ (যেনে: 'যুগান্তৰ', 'সঞ্জীৱনী', 'বন্দে মাতৰম'), দেশপ্ৰেমমূলক নাটক ('পলাশীৰ প্ৰায়শ্চিত্ত', 'চিৰাজউদ্দৌলা'), গ্ৰন্থ আৰু অসংখ্য জাতীয় সংগীতৰ ৰচনা হৈছিল (যেনে: ৰবীন্দ্ৰনাথৰ 'আমাৰ সোনাৰ বাংলা')।
জাতীয় শিক্ষা আৰু স্বাৱলম্বিতা: চৰকাৰী শিক্ষানুষ্ঠান বৰ্জন কৰি 'জাতীয় শিক্ষা পৰিষদ'ৰ অধীনত বহুতো জাতীয় বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু 'বেংগল টেকনিকেল ইনষ্টিটিউট' স্থাপন কৰা হয়।
স্বদেশী শিল্প আৰু অৰ্থনৈতিক উত্থান: বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জনৰ ফলত দেশীয় সূতা কল, চাবোন, জুইশলা কাৰখানাৰ লগতে 'বংগলক্ষ্মী কটন মিল' আৰু 'বেংগল কেমিকেলছ'ৰ দৰে বৃহৎ উদ্যোগ গঢ়ি উঠিছিল।
৮। স্বদেশী আন্দোলনৰ তিনিটা অৱদান উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: স্বদেশী আন্দোলনৰ তিনিটা প্ৰধান অৱদান হ’ল—
গণ-আন্দোলনৰ প্ৰশিক্ষণ: স্বদেশী আন্দোলনে ভাৰতবাসীক ঐক্যবদ্ধ গণ-সংগ্ৰামৰ শক্তি উপলব্ধি কৰোৱালে আৰু বুজাই দিলে যে গণ-আন্দোলনৰ যোগেদিহে চৰকাৰক নতি স্বীকাৰ কৰাব পাৰি।
'স্বৰাজ'ৰ দাবী উত্থাপন: আৰ্জি-আৱেদনৰ নীতি পৰিহাৰ কৰি এই আন্দোলনৰ জৰিয়তেই ১৯০৬ চনৰ জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কলিকতা অধিৱেশনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতীয়ৰ বাবে 'স্বৰাজ'ৰ আনুষ্ঠানিক দাবী উত্থাপন কৰা হৈছিল।
নাৰী সমাজৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ: সামাজিক অৰ্গল ভাঙি ভাৰতীয় নাৰী সমাজে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পুৰুষৰ লগত কান্ধত কান্ধ মিলিয়ে সমানে সক্ৰিয় ৰাজনীতিত ভৰি দিছিল।
চমু টোকা লিখা
(১) কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ:
কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আছিল স্বদেশী আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণাদায়ক আৰু চিন্তা-নায়ক। বংগ বিভাজনৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ স্বদেশী আন্দোলনত এক অতুলনীয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।
ৰাখীবন্ধন উৎসৱ: ১৯০৫ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বংগচ্ছেদৰ দিনা বঙালী জাতিৰ একতা আৰু হিন্দু-মুছলমানৰ ভাতৃত্ববোধ অটুট ৰাখিবলৈ কবিগুৰুৰ আহ্বান মৰ্মে 'ৰাখী বন্ধন' উৎসৱ পালন কৰা হৈছিল।
সংগীত আৰু সাহিত্য ৰচনা: আন্দোলনৰ পটভূমিত তেওঁ ২৩টি প্ৰেৰণাদায়ক জাতীয় সংগীত ৰচনা কৰে, যাৰ ভিতৰত 'আমাৰ সোনাৰ বাংলা' (যি পিছলৈ স্বাধীন বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত হয়) আৰু 'যদি তোৰ ডাক শুনে কেও না আসে তবে একলা চলো ৰে' অন্যতম। তেওঁ 'ভাই ভাই এক ঠাই' নামৰ প্ৰবন্ধও ৰচনা কৰিছিল।
জাতীয় শিক্ষা আৰু শিল্প: তেওঁ 'বংগ জাতীয় বিদ্যালয়' (১৯০৫) প্ৰতিষ্ঠাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল আৰু ১৮৯৭ চনতে প্ৰতিষ্ঠা কৰা তেওঁৰ 'স্বদেশী ভাণ্ডাৰ' আন্দোলনৰ সময়ত এক বিশিষ্ট বস্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।
(২) মার্গাৰেট এলিজাবেথ নবোল (ভগিনী নিবেদিতা):
ভগিনী নিবেদিতা (আচল নাম: মাৰ্গাৰেট এলিজাবেথ নোবোল) আছিল আইৰলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজনী মহীয়সী নাৰী, যিয়ে স্বামী বিবেকানন্দৰ আদৰ্শত অনুপ্ৰাণিত হৈ ভাৰতত সমাজসেৱাত ব্ৰতী হৈছিল।
আন্দোলনত ভূমিকা: স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত তেওঁ যুৱক-যুৱতী আৰু নাৰী সমাজৰ মাজত দেশপ্ৰেম আৰু স্বাৱলম্বিতাৰ ভাব জাগ্ৰত কৰাত অনন্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।
অনুষ্ঠানসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক: তেওঁ ইয়ংমেন্ছ হিন্দু ইউনিয়ন, বিবেকানন্দ ছ’চাইটি, ডন ছ’চাইটি আৰু অনুশীলন সমিতিৰ দৰে জাতীয় সংগঠনসমূহৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত আছিল।
স্বদেশী শিল্প আৰু শিল্পকলা: তেওঁ ভাৰতীয়সকলক দেশীয় শিল্প উদ্যোগৰ জৰিয়তে স্বনিৰ্ভৰশীল হ’বলৈ আহ্বান জনাইছিল। তদুপৰি অবনীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে অঁকা সুবিখ্যাত 'বংগ মাতা' ছবিখনক ভগিনী নিবেদিতাই 'ভাৰত মাতা' নাম দি বিশ্বৰ দৰবাৰত তুলি ধৰিছিল।
(৩) নবাব ছলিমউল্লা:
নবাব ছলিমউল্লা খান আছিল ঢাকাৰ এজন প্ৰভাৱশালী নবাব আৰু ৰাজনৈতিক নেতা। স্বদেশী আন্দোলন আৰু বংগ বিভাজনৰ সময়ত তেওঁ এক বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল:
বংগ বিভাজনলৈ সমৰ্থন: লৰ্ড কাৰ্জনৰ প্ৰভাৱত পৰি আৰু কাৰ্জনৰ পৰা অতি নগণ্য সুতত ১৪ লাখ টকা ঋণ লাভ কৰি নবাব ছলিমউল্লাই বংগ বিভাজন পৰিকল্পনাক সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন জনাইছিল।
মুছলিম লীগ প্ৰতিষ্ঠা: ১৯০৬ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত ঢাকাৰ নিজা ৰাজদৰবাৰত বংগৰ শিক্ষিত মুছলমান নেতাসকলক একত্ৰিত কৰি তেওঁ 'সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম লীগ' (All India Muslim League) নামৰ ৰাজনৈতিক দলটো প্ৰতিষ্ঠা কৰাত মুখ্য নেতৃত্ব বহন কৰে।
লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য: মুছলিম লীগৰ জৰিয়তে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ প্ৰতি অনুগত্য প্ৰকাশ কৰা আৰু মুছলমান সমাজৰ সুকীয়া ৰাজনৈতিক অধিকাৰ আদায় কৰাটোৱেই আছিল তেওঁৰ মূল উদ্দেশ্য।
No comments:
Post a Comment