অধ্যায় ৩: অসমত ব্ৰিটিছ বিৰোধী জাগৰণ আৰু কৃষক বিদ্ৰোহৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰসমূহ
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (১ নম্বৰীয়া)
১। ব্ৰিটিছ শাসন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত অসমৰ ৰাজহ সংগ্ৰহৰ পদ্ধতিৰ কি পৰিৱৰ্তন হৈছিল?
উত্তৰ: ব্ৰিটিছ শাসনৰ পূৰ্বে অসমত বস্তু বা সেৱাৰ মাধ্যমেৰে ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। কিন্তু ব্ৰিটিছে নগদ টকা/মুদ্ৰাৰ মাধ্যমেৰে ভূমি ৰাজহ আৰু অন্যান্য কৰ-কাটল সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰে।
২। কোন চনত মফট মিলছ অসমলৈ আহিছিল?
উত্তৰ: ১৮৫৩ চনত মফট মিলছ (Moffatt Mills) অসমলৈ আহিছিল।
৩। কেঞাসকল কোন আছিল?
উত্তৰ: কেঞাসকল আছিল বহিৰাগত মাৰোৱাৰী সম্প্ৰদায়ৰ মহাজন বা বেপাৰী শ্ৰেণী।
৪। অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব কোনে দিছিল?
উত্তৰ: মণিৰাম বৰভাণ্ডাৰ বৰুৱা (মণিৰাম দেৱান)-ই নেতৃত্ব দিছিল।
৫। ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহত অসমৰ বিদ্ৰোহীসকলে কোন আহোম ৰাজকোঁৱৰক পুনৰাই আহোম সিংহাসনত বহুৱাব খুজিছিল?
উত্তৰ: প্ৰাক্তন আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ নাতি কন্দপেশ্বৰ সিংহক।
৬। মণিৰাম দেৱানক কোন বাঙালী মুক্তিয়াৰে সহায় কৰিছিল?
উত্তৰ: মধুমল্লিক নামৰ বাঙালী মুক্তিয়াৰজনে।
৭। মণিৰাম দেৱানৰ লগত আৰু কোন ফাঁচীকাঠত ওলমিব লগা হৈছিল?
উত্তৰ: পিয়লি বৰুৱা।
৮। কোনে মণিৰাম দেৱানৰ বিচাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: শিৱসাগৰ জিলাৰ প্ৰিন্সিপাল এছিছটেণ্ট কেপ্টেইন হলৰইডে (Captain Holroyd)।
৯। অসমৰ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিফলতাৰ দুটা কাৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
১. বিদ্ৰোহীসকলৰ সংখ্যা অতি তাকৰীয়া আছিল আৰু তেওঁলোক যোৰহাট-শিৱসাগৰৰ মাজতে সীমাবদ্ধ আছিল।
২. মুখ্য সংগঠক মণিৰাম দেৱান সংগ্ৰামৰ মূল স্থানৰ পৰা বহু দূৰত (কলিকতাত) অৱস্থান কৰিছিল।
১০। কোন কোন চনত টিকট কৰ আৰু আয়কৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৫৮ চনত টিকট কৰ (Stamp Duties) আৰু ১৮৬০ চনত আয়কৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।
১১। ব্ৰিটিছৰ দিনত অসমৰ কৃষকৰ দুৰৱস্থাৰ দুটা কাৰণ লিখা।
উত্তৰ:
১. চৰকাৰে ধাৰাবাহিকভাৱে মাটিৰ খাজনা আৰু নতুন নতুন কৰ-কাটল বৃদ্ধি কৰিছিল।
২. দুৰ্ভিক্ষ, প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু মহামাৰীৰ সময়তো চৰকাৰে কৃষকসকলক ৰাজহৰ পৰা কোনো ৰেহাই দিয়া নাছিল।
১২। লেফটেনেন্ট ছিংগাৰ কোন আছিল?
উত্তৰ: লেফটেনেন্ট ছিংগাৰ আছিল নগাঁৱৰ সহকাৰী উপায়ুক্ত (Assistant Commissioner)।
১৩। ফুলগুৰিৰ ধাৱা কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৬১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত (বিশেষকৈ ১৮ অক্টোবৰত) সংঘটিত হৈছিল।
১৪। ৰঙিয়াৰ কৃষক বিদ্ৰোহ কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৯৩ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সংঘটিত হৈছিল।
১৫। লচিমা ক'ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: লচিমা নামনি অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ সৰুক্ষেত্ৰী (বৰপেটা অঞ্চল) মৌজাত অৱস্থিত।
১৬। লচিমাৰ কৃষক বিদ্ৰোহ কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সংঘটিত হৈছিল।
১৭। পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত।
১৮। ১৮৬১ চনত জয়ন্তীয়া বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব কোনে দিছিল?
উত্তৰ: উকিয়াং নবা-ই (U Kiang Nongbah) নেতৃত্ব দিছিল।
১৯। ১৮৮১ চনত উত্তৰ কাছাৰৰ জনজাতীয় বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব কোনে দিছিল?
উত্তৰ: শম্ভুধন ফংলোছা-ই।
২০। টিকেন্দ্ৰজিতক কোনে মৃত্যুদণ্ডৰে দণ্ডিত কৰিছিল?
উত্তৰ: ব্ৰিটিছ চৰকাৰে (মণিপুৰত বিচাৰপীঠৰ জৰিয়তে)।
২১। জে ডব্লিউ কুইণ্টনক কোন চনত হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৯১ চনত।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ কাৰণ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ গঢ় লৈ উঠাৰ মূল কাৰণসমূহ আছিল:
আহোম অভিজাত শ্ৰেণীৰ অসন্তুষ্টি: ব্ৰিটিছশাসনে আহোম শাসনৰ ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ বিষয়বাব, মৰ্যাদা আৰু ক্ষমতা কাঢ়ি লৈছিল। ১৮৪৩ চনত দাস প্ৰথা বিলুপ্ত কৰাত তেওঁলোকৰ কায়িক শ্ৰমৰ অভাৱ ঘটি সামাজিক প্ৰতিপত্তি নষ্ট হৈছিল।
শোষণমূলক ৰাজহ ব্যৱস্থা: ব্ৰিটিছে নগদ ধনত উচ্চ হাৰত ভূমি ৰাজহ আৰু বিভিন্ন কৰ ধাৰ্য কৰাৰ ফলত কৃষক আৰু ৰাইজ অতিজৰুলা হৈ পৰিছিল।
লাখেৰাজ ভূমি বাজেয়াপ্তকৰণ: ব্ৰিটিছে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু ব্ৰাহ্মণ-পুৰোহিতসকলৰ নিষ্কৰ (লাখেৰাজ) ভূমিসমূহ অতিৰিক্তভাৱে কাঢ়ি লৈছিল আৰু বাকীখিনিত খাজনা বহুৱাইছিল।
কুটীৰ শিল্পৰ অৱনতি: বিলাতী বস্ত্ৰৰ আমদানিয়ে পাট-মুগা আদি স্থানীয় শিল্প নষ্ট কৰি পেলাইছিল।
ৰাজতন্ত্র পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ আশা: উত্তৰ ভাৰতত চিপাহী বিদ্ৰোহৰ বাতৰি পাই মণিৰাম দেৱান আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে আহোম কোঁৱৰ কন্দপেশ্বৰ সিংহক ৰজা পাতি অসমত ব্ৰিটিছ শাসন অন্ত পেলোৱাৰ সোণালী সুযোগ দেখা পাইছিল।
২। অসমত ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহত মণিৰাম দেৱানৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী আৰু নায়ক আছিল মণিৰাম দেৱান।
১৮৫৭ চনৰ প্ৰথমভাগত মণিৰাম দেৱানে আহোম কোঁৱৰ কন্দপেশ্বৰ সিংহক অসমৰ সিংহাসনত বহুৱাবলৈ আবেদন জনাবলৈ কলিকতালৈ গৈছিল।
উত্তৰ ভাৰতত চিপাহী বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হোৱাৰ খবৰ পাই তেওঁ কলিকতাতে বাহৰ পাতি বাঙালী মুক্তিয়াৰ মধুমল্লিকৰ সহায়ত ব্ৰিটিছক ওফৰোৱাৰ ষড়যন্ত্ৰ ৰচনা কৰে।
তেওঁ যোৰহাট আৰু শিৱসাগৰত থকা কন্দপেশ্বৰ সিংহ, পিয়লি বৰুৱা, দুতিৰাম বৰুৱা আদি বিশ্বাসী লোকসকললৈ কেইবাখনো গোপন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে।
পত্ৰসমূহৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ ডিব্ৰুগড় আৰু গোলাঘাটত থকা ব্ৰিটিছ সেনাৰ ভাৰতীয় চিপাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।
তেওঁ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত কলিকতাৰ পৰা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আনি সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামত যোগ দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।
কিন্তু তেওঁৰ গোপন পত্ৰসমূহ কেপ্টেইন হলৰইডে ধৰা পেলায়। ফলত দেৱানক কলিকতাত গ্ৰেপ্তাৰ কৰি যোৰহাটলৈ আনি ১৮৫৮ চনৰ ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ফাঁচী দিয়া হয়।
৩। কি কি কাৰণত অসমত ১৮৫৭-৫৮ চনৰ বিদ্ৰোহ ব্যৰ্থ হৈছিল আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ ব্যৰ্থ হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল:
বিদ্ৰোহীৰ সীমিত সংখ্যা: বিদ্ৰোহীৰ সংখ্যা অতি কম আছিল আৰু সমৰ্থন কেৱল যোৰহাট আৰু শিৱসাগৰতে সীমাবদ্ধ আছিল।
উপযুক্ত সময়জ্ঞানৰ অভাৱ: নেতাসকলে প্ৰস্তুতি সম্পূৰ্ণ কৰিও সঠিক সময়ত সক্ৰিয় হৈ নুঠিল, যাৰ বাবে ব্ৰিটিছে প্ৰতিৰক্ষাৰ সময় পালে।
নেতাৰ দুৰত্ব: মূল সংগঠক মণিৰাম দেৱান বিদ্ৰোহৰ মূল স্থানৰ পৰা বহু দূৰত (কলিকতাত) আছিল, যাৰ ফলত চিঠিৰে কাৰ্যসূচী চলোৱাটো ব্যৱহাৰিক নাছিল।
মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থনৰ অভাৱ: অসমৰ নৱ-শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটোৱে পুৰণি ৰাজতন্ত্রলৈ ঘূৰি যাব বিচৰা নাছিল, গতিকে তেওঁলোকে বিদ্ৰোহক সমৰ্থন কৰা নাছিল।
গোপনীয়তা ৰক্ষাত ব্যৰ্থতা: বিদ্ৰোহীসকলে কাৰ্যপন্থা গোপন ৰাখিব নোৱাৰাত চিঠি ধৰা পৰিল আৰু ব্ৰিটিছে পৰিকল্পনা নস্যাৎ কৰিলে।
অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ অভাৱ: প্ৰয়োজনীয় অস্ত্ৰ নাছিল আৰু মণিৰাম দেৱানে পঠিওৱাৰ আগতেই গ্ৰেপ্তাৰ হৈছিল।
চিপাহীসকলৰ পূৰ্ণ সমৰ্থন নাছিল: উত্তৰ ভাৰতৰ দৰে অসমৰ থলুৱা চিপাহীসকলে বিদ্ৰোহত মূল চালিকাশক্তি হিচাপে জপিয়াই পৰা নাছিল।
৪। অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
প্ৰত্যক্ষভাৱে বিফল হ’লেও অসমত ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম:
সৰ্বভাৰতীয় ধাৰাৰ সৈতে সংযোগ: অসমৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা সৰ্বভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটৰ মহাজাগৰণৰ সৈতে অসম প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত হৈছিল।
কৃষক বিদ্ৰোহৰ প্ৰেৰণা: ১৮৬১ চনৰ পৰা অসমত আৰম্ভ হোৱা ধাৰাবাহিক কৃষক ביদ্ৰোহসমূহ এই সংগ্ৰামৰ দ্বাৰাই অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।
সম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি আৰু জাতীয়তাবাদ: বিদ্ৰোহত হিন্দু আৰু মুছলমান—দুয়ো সম্প্ৰদায়ৰ লোকে (যেনে: মণিৰাম দেৱান, শ্বেখ ফৰমুদ আলী, বাহাদুৰ গাঁওবুঢ়া) একগোট হৈ অংশ লৈ জাতীয়তাবাদী চেতনা গঢ়ি তুলিছিল।
ভৱিষ্যত সংগ্ৰামীৰ প্ৰেৰণা: মণিৰাম দেৱান আৰু পিয়লি বৰুৱাৰ আত্মত্যাগে পৰৱৰ্তী সময়ৰ ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলক দেশপ্ৰেমৰ প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
৫। ফুলগুৰি ধাৱাৰ ওপৰত এটি টোকা লিখা।
উত্তৰ:
ফুলগুৰি ধাৱা (১৮৬১):
ব্ৰিটিছৰ অৰ্থনৈতিক শোষণৰ বিৰুদ্ধে অসমৰ কৃষকসকলে কৰা প্ৰথমটো সংগঠিত বিদ্ৰোহেই হৈছে ‘ফুলগুৰি ধাৱা’।
কাৰণ: নগাঁৱৰ তিৱা অধ্যুষিত ফুলগুৰি অঞ্চলৰ লোকসকল আফু খেতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ১৮৬১ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ব্যক্তিগত আফু খেতি বন্ধ কৰি দিয়ে। তদুপৰি তামোল-পাণৰ ওপৰতো কৰ ধাৰ্য কৰিব বুলি ৰাষ্ট্ৰীয় গুজৱ বিয়পি পৰে।
ঘটনাৱলী: ইয়াৰ প্ৰতিবাদত ১৮৬১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত হ’বলৈ ধৰে। উপায়ুক্ত স্কন্সে ৰাইজৰ আৱেদন অৱহেলা কৰাত ১৮ অক্টোবৰত প্ৰায় ৪,০০০ কৃষক একত্ৰিত হয়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ অহা সহকাৰী উপায়ুক্ত লেফটেনেন্ট ছিংগাৰে ৰাইজক লাঠি জমা দিবলৈ জোৰ-জুলুম কৰাত উত্তপ্ত ৰাইজে ছিংগাৰক লাঠিৰে কোবাই হত্যা কৰে আৰু মৃতদেহ কলং নৈত পেলাই দিয়ে।
পৰিণাম: চৰকাৰে সেনা আনি বিদ্ৰোহ দমন কৰে। লক্ষ্মণ ডেকা, চংবৰ লালুং আৰু ৰংবৰ ডেকাক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় আৰু বহু জনক কলাপানীলৈ পঠোৱা হয়।
৬। ১৮৯৪ চনত উত্তৰ কামৰূপত সংঘটিত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
১৮৯২ চনত অসমৰ চিফ কমিছনাৰ ৱাৰ্ডে মাটিৰ খাজনা ১০০ শতাংশ পৰ্যন্ত বৃদ্ধি কৰাত উত্তৰ কামৰূপত তীব্ৰ কৃষক ביদ্ৰোহৰ সূচনা হয়।
ৰঙিয়াৰ বিদ্ৰোহ: ১৮৯৩ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত ৰঙিয়াত বজাৰ লুট-পাট আৰু মহাজনৰ বন্ধকী নথি ধ্বংস কৰাৰ মাধ্যমেৰে বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। ১৮৯৪ চনৰ ১০ জানুৱাৰীত ৩,০০০ কৃষকে ৰঙিয়া থানা ঘেৰাও কৰি বৰ্ধিত খাজনা নিদিওঁ বুলি প্ৰতিবাদ কৰে। উপায়ুক্ত মেক কেবে গুলি চালনাৰ নিৰ্দেশ দি বিদ্ৰোহ দমন কৰে।
লচিমাৰ বিদ্ৰোহ: বিদ্ৰোহৰ জুই বজালী, বৰমা, লচিমালৈ বিয়পি পৰে। ১৮৯৪ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত লচিমাৰ ওচৰৰ কাপ্পা গাঁৱত খাজনা তুলিবলৈ অহা মৌজাদাৰ দাসোৰাম চৌধুৰী আৰু মণ্ডল হলিৰাম মিশ্ৰক ৰাইজে মাৰপিট কৰে (পছত মৌজাদাৰৰ মৃত্যু হয়)। বৰপেটাৰ মহকুমাধিপতিয়ে ৭৫ জন লোকক আটক কৰাত ৬,০০০ কৃষকে শিবিৰ ঘেৰাও কৰে। পাছত উপায়ুক্ত মেক কেবে চৰকাৰী শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৫৮ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু বন্দীক হালৰ যুঁৱলিত জুৰি অমানুষিক অত্যাচাৰ চলায়।
৭। ১৮৯৪ চনত পথৰুঘাটত সংঘটিত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহৰ এটি খতিয়ান দাঙি ধৰা।
উত্তৰ:
দৰং জিলাৰ মঙলদৈ মহকুমাৰ পথৰুঘাটত ১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰীত ব্ৰিটিছৰ বৰ্ধিত ভূমি ৰাজহৰ বিৰুদ্ধে ঐতিহাসিক কৃষক বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।
প্ৰস্তুতি: কলাইগাঁও, ছিপাঝাৰ, মঙলদৈ আৰু পথৰুঘাটৰ কৃষকসকলে ১৮৯৪ চনৰ ২৬ ৰ পৰা ২৮ জানুৱাৰীলৈ পথৰুঘাটত তিনিদিনীয়া বিশাল ৰাইজমেল অনুষ্ঠিত কৰে।
সংঘাত: ২৭ জানুৱাৰীত জিলাধিপতি জে ডি এণ্ডাৰছন আৰু আৰক্ষী অধীক্ষক বেৰিংটনে সামৰিক বাহিনী লৈ উপস্থিত হয়। খাজনা অনাদায়ৰ বাবে কৃষকের সম্পত্তি ক্ৰোক কৰিবলৈ যোৱাত প্ৰায় ২,০০০ উত্তেজিত কৃষকে লাঠি-বাঁহৰ কামি লৈ জিলাধিপতিৰ জিৰণি শিবিৰ আগুৰি ধৰে।
হত্যাকাণ্ড: জিলাধিপতিয়ে ৰাইজক আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিয়ে, কিন্তু ৰাইজে বৰ্ধিত খাজনা প্ৰত্যাহাৰৰ দাবীত অটল থাকে। কৃষকসকলে দলি-চপৰা মাৰিবলৈ ধৰাত জিলাধিপতি এণ্ডাৰছনে গুলীচালনাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।
পৰিণতি: চৰকাৰী হিচাপ মতে ১৫ জন নিহত আৰু ৩৭ জন আহত হয়, কিন্তু বেচৰকাৰী হিচাপ মতে প্ৰায় ১৪০ জন কৃষক শ্বহীদ হয় আৰু ১৫০ জন আহত হয়। পথৰুঘাটৰ এই ৰক্তাক্ত ঘটনা অসমৰ ইতিহাসত 'পথৰুঘাটৰ ৰণ' নামেৰে খ্যাত।
৮। ১৮৫০ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে জয়ন্তীয়াসকলে কৰা বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে এটি টোকা লিখা।
উত্তৰ:
১৮৩৫ চনত জয়ন্তীয়া ৰাজ্য ব্ৰিটিছে নিজ সাম্ৰাজ্যত চামিল কৰাৰ পৰাই স্বাধীনচেতীয়া জয়ন্তীয়া সম্প্ৰদায় অতিকৈ অসন্তুষ্ট হৈ আছিল।
বিদ্ৰোহৰ কাৰণ: ব্ৰিটিছে জয়ন্তীয়াসকলৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক পৰম্পৰাত হস্তক্ষেপ কৰিছিল, সংগ্ৰহ কৰা খৰি-খেৰ আৰু মাছ ধৰাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা লগাইছিল। লগতে পূৰ্বে কেতিয়াও নগদ ধন নিদিয়া জয়ন্তীয়াসকলৰ ওপৰত 'ঘৰ কৰ' আৰু 'আয়কৰ' ধাৰ্য কৰা হৈছিল।
সংগ্ৰাম আৰু সমৰ্পণ: ১৮৬১ চনত উকিয়াং নবাৰ নেতৃত্বত জয়ন্তীয়াসকলে ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে। ১৮৬২ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে জোৱাইৰ ব্ৰিটিছ ছাউনী আক্ৰমণ কৰে। চৰকাৰে সামৰিক শাসন প্ৰৱৰ্তন কৰি সমগ্ৰ অঞ্চল উছন কৰিবলৈ ধৰে। অৱশেষত উকিয়াং নবা ধৰা পৰে আৰু তেওঁক জোৱাইত ৰাজহুৱাভাৱে ফাঁচী দিয়া হয়। ১৮৬৩ চনৰ ভিতৰত জয়ন্তীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰে।
৯। ১৮৯১ চনত মণিপুৰত টিকেন্দ্ৰজিতৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
১৮৯০ চনত মণিপুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্কন্দলৰ সুযোগ লৈ ব্ৰিটিছে মণিপুৰৰ প্ৰশাসনত হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
ঘটনাৰ পটভূমি: ১৮৯০ চনত যুৱৰাজ কুলচন্দ্ৰই ৰজা সুৰচন্দ্ৰক আঁতৰাই নিজেই ৰজা হয়। ব্ৰিটিছে কুলচন্দ্ৰক ৰজা মানি লয় যদিও দেশপ্ৰেমী সৰ্বপ্ৰিয় সেনাপতি টিকেন্দ্ৰজিতক মণিপুৰৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰিবলৈ চাপ দিয়ে।
সংঘাত: অসমেৰ চিফ কমিছনাৰ জে ডব্লিউ কুইণ্টন আৰু চাৰিজন ইউৰোপীয় বিষয়া টিকেন্দ্ৰজিতক ধৰিবলৈ আহোঁতে স্বাভিমানী মণিপুৰীসকলে আটাইকেইজন ব্ৰিটিছ বিষয়াক হত্যা কৰে।
পৰিণাম: ব্ৰিটিছে এই ঘটনাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ বিশাল সৈন্যবাহিনী পঠিয়াই মণিপুৰ দখল কৰে। সেনাপতি টিকেন্দ্ৰজিতক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ফাঁচী দিয়া হয় আৰু ৰজা কুলচন্দ্ৰক নিৰ্বাসন দিয়া হয়। ১৮৯১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত নাবালক চুড়চন্দ্ৰক ৰজা পাতি মণিপুৰক ব্ৰিটিছৰ সম্পূৰ্ণ কৰদ ৰাজ্যত পৰিণত কৰা হয়।
চমু টোকা লিখা
১। অসমত ইংৰাজে প্ৰৱৰ্তন কৰা ৰাজহ ব্যৱস্থা:
ব্ৰিটিছ শাসনৰ পূৰ্বে অসমত বস্তু বা শাৰীৰিক শ্ৰমৰ মাধ্যমেৰে ৰাজহ লোৱা হৈছিল। কিন্তু ইংৰাজে অসমত মুদ্ৰা বা নগদ ধনৰ আধাৰত ভূমি ৰাজহ ব্যৱস্থা চালুক কৰে। খাজনাৰ হাৰ প্ৰতিবছৰে অতিমাত্ৰা বৃদ্ধি কৰা হৈছিল (১৮৫৪ ৰ পৰা ১৮৭০ ৰ ভিতৰত ১০০%)। ইয়াৰ উপৰি ষ্টেম্প কৰ, আয়কৰ, আৱকাৰী কৰ, অনুজ্ঞাপত্ৰ কৰ, গ্ৰেজিং কৰ আদি বহুতো কৰ জাপি দিয়া হৈছিল। নগদ ধনৰ যোগাৰ কৰিবলৈ কৃষকে মাৰোৱাৰী/বেপাৰী মহাজনৰ কাষ চাপিবলগীয়া হৈ সৰ্বস্বান্ত হৈছিল।
২। মণিৰাম দেৱান:
মণিৰাম বৰভাণ্ডাৰ বৰুৱা (মণিৰাম দেৱান) আছিল অসমৰ এজন অতি দুৰদৰ্শী, প্ৰশাসনিক অভিজ্ঞতা সম্পন্ন আৰু প্ৰথমগৰাকী থলুৱা চাহ খেতিয়ক। তেওঁ ব্ৰিটিছৰ অধীনত চিৰস্তাদাৰ আৰু অসম টি কোম্পানীত কাম কৰিছিল। ব্ৰিটিছৰ শোষণ নীতি বুজি পাই তেওঁ কন্দপেশ্বৰ সিংহক আহোম সিংহাসনত বহুৱাবলৈ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পৰিকল্পনা কৰে। চৰকাৰে ষড়যন্ত্ৰ ধৰা পেলাই ১৮৫৮ চনৰ ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত যোৰহাটত তেওঁক ফাঁচী দিয়ে।
৩। ফুলগুৰি ধাৱা:
১৮৬১ চনত নগাঁৱৰ ফুলগুৰিত ব্যক্তিগত আফু খেতি নিষিদ্ধ কৰা আৰু তামোল-পাণৰ ওপৰত কৰ ধাৰ্য কৰাৰ গুজৱৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় তিৱা কৃষকসকলে কৰা বিদ্ৰোহেই ফুলগুৰি ধাৱা। ইয়াত সহকাৰী উপায়ুক্ত লেফটেনেন্ট ছিংগাৰক কৃষকসকলে মাৰি কলং নদীত পেলাই দিছিল। পাছত সামৰিক বাহিনীয়ে এই বিদ্ৰোহ কঠোৰভাৱে দমন কৰে।
৪। লচিমাৰ কৃষক বিদ্ৰোহ:
১৮৯৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত উত্তৰ কামৰূপৰ লচিমাত বৰ্ধিত ভূমি ৰাজহৰ প্ৰতিবাদত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। কাপ্পা গাঁৱত ৰাইজে খাজনা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ অহা মৌজাদাৰ দাসোৰাম চৌধুৰী আৰু মণ্ডল হলিৰাম মিশ্ৰক মাৰপিট কৰে। আটক কৰা কৃষকৰ মুক্তিসাধনৰ বাবে ৬,০০০ কৃষকে স্বাক্ষৰিত আৱেদন দাখিল কৰে। উপায়ুক্ত মেক কেবে সেনাৰ সহায়ত কৃষকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু হালৰ যুঁৱলিত জুৰি অমানুষিক অত্যাচাৰ চলায়।
৫। পথৰুঘাটৰ ৰণ:
১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত দৰং জিলাৰ পথৰুঘাটত বৰ্ধিত ৰাজহৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা নিৰস্ত্ৰ কৃষকসকলৰ ওপৰত ব্ৰিটিছ জিলাধিপতি এণ্ডাৰছনৰ নিৰ্দেশত সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে গুলীচালনা কৰে। চৰকাৰী মতে ১৫ জন আৰু বেচৰকাৰী মতে প্ৰায় ১৪০ জন কৃষক থিতাতে শ্বহীদ হয়। এই কৰুণ আৰু ঐতিহাসিক ঘটনাটোক 'পথৰুঘাটৰ ৰণ' বুলি জনা যায়।
৬। অসমত কৃষক বিদ্ৰোহৰ গুৰুত্ব:
ঊনবিংশ শতিকাৰ উত্তৰাৰ্ধত সংঘটিত কৃষক বিদ্ৰোহসমূহে অসমৰ সাধাৰণ ৰাইজক ঔপনিৱেশিক শাসন আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে সংগঠিত হ’বলৈ শিকাইছিল। 'ৰাইজমেল'সমূহৰ যোগেদি গণতান্ত্ৰিক সংগ্ৰামৰ বুনিয়াদ গঢ়ি উঠিছিল। এই বিদ্ৰোহবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত মহাত্মা গান্ধীৰ অসহযোগ আন্দোলন আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত অসমৰ ৰাইজক সক্ৰিয়ভাৱে জপিয়াই পৰিবলৈ তীব্ৰ প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
৭। টিকেন্দ্ৰজিৎ:
বীর টিকেন্দ্ৰজিৎ আছিল মণিপুৰ ৰাজ্যৰ সেনাপতি আৰু এজন মহান দেশপ্ৰেমী নেতা। তেওঁ মণিপুৰৰ স্বাধীনতা ৰক্ষাৰ বাবে ব্ৰিটিছ হস্তক্ষেপেৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিছিল। তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ অহা অসমৰ চিফ কমিছনাৰ কুইণ্টনসহ ৫ জন ব্ৰিটিছ বিষয়াক মণিপুৰীসকলে হত্যা কৰে। পাছত ব্ৰিটিছে মণিপুৰ দখল কৰি ১৮৯১ চনৰ আগষ্ট মাহত দেশপ্ৰেমী সেনাপতি টিকেন্দ্ৰজিতক ফাঁচী দিয়ে।
No comments:
Post a Comment