অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১. চৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাগ কৰা প্ৰথমগৰাকী ৰাজনৈতিক দাৰ্শনিক কোন?
উত্তৰ: প্ৰাচীন গ্ৰীক দাৰ্শনিক প্লেটো।
২. বৰ্তমান বিশ্বৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চৰকাৰ কোনবিধ?
উত্তৰ: গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰ।
৩. সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰ থকা ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষ (বা ইংলেণ্ড)।
৪. সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ চৰকাৰপ্ৰধান আৰু ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান কোন?
উত্তৰ:
চৰকাৰপ্ৰধান: প্ৰধানমন্ত্ৰী (প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা)।
ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান: ৰাষ্ট্ৰপতি বা ৰজা/ৰাণী (নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা)।
৫. ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ নীতি কেনে প্ৰকাৰৰ চৰকাৰত থাকে?
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰত।
৬. ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰ থকা এখন ৰাষ্ট্ৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।
৭. এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ থকা ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ব্ৰিটেইন (বা ফ্ৰান্স, জাপান)।
৮. যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰত থকা দুবিধ চৰকাৰ কি কি?
উত্তৰ: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ (অংগৰাজ্যৰ চৰকাৰ)।
৯. ছুইজাৰলেণ্ডত কোন পদ্ধতিৰ চৰকাৰ আছে?
উত্তৰ: যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰ (প্ৰত্যক্ষ গণতন্ত্ৰ সহ)।
১০. ভাৰতবৰ্ষত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছেনে?
উত্তৰ: নাই (ভাৰতবৰ্ষত একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা হে আছে)।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১. বৰ্তমান সময়ত প্ৰচলিত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চৰকাৰ কি কি?
উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত বিশ্বত জনপ্ৰিয় আধুনিক গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰসমূহক মূলতঃ চাৰিটা প্ৰকাৰত ভাগ কৰা হয়:
সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰ
ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰ
এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ
যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰ
২. সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ'ল—
দুজন মুৰব্বী: এই চৰকাৰত দুজন মুৰব্বী থাকে— প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত মন্ত্ৰীপৰিষদখন 'প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা' আৰু ৰাজ্যৰ মুৰব্বীজন (ৰাষ্ট্ৰপতি বা ৰজা/ৰাণী) 'নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা'।
সামূহিক দায়বদ্ধতা: মন্ত্ৰীপৰিষদখন নিজৰ সকলো কাম-কাজৰ বাবে সামূহিকভাৱে বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত দায়বদ্ধ থাকে।
৩. সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ দুটা দোষ আৰু দুটা গুণ চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
দুটা গুণ:
সু-সম্পৰ্ক আৰু সহযোগিতা: কাৰ্যপালিকা আৰু বিধানমণ্ডলৰ মাজত নিবিড় যোগাযোগ থকা বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু সমস্যা সমাধান সহজ হয়।
জনমতক গুৰুত্ব: চৰকাৰে সদায় জনমতক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰে, অন্যথা বিৰোধী পক্ষৰ কঠোৰ সমালোচনা আৰু অনাস্থা প্ৰস্তাৱৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হয়।
দুটা দোষ:
অস্থিৰতাৰ সম্ভাৱনা (মৰ্চা চৰকাৰ): কোনো এটা দলেও সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাপালে গঠিত হোৱা মৰ্চা চৰকাৰ অস্থায়ী হয় আৰু ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে।
আমোলাতন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ: মন্ত্ৰীসকল নিজ বিভাগত প্ৰায়েই অনভিজ্ঞ হোৱাৰ বাবে চৰকাৰৰ কাম-কাজ আমোলাসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে।
৪. ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ নীতি মানে কি?
উত্তৰ: ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ নীতি হ'ল এনে এক ব্যৱস্থা য'ত চৰকাৰৰ তিনিটা মূল অংগ— কাৰ্যপালিকা, বিধানমণ্ডল আৰু ন্যায়পালিকা সম্পূৰ্ণ স্বাতন্ত্ৰ্য আৰু নিজ নিজ পৰিসৰত স্বাধীনভাৱে কাৰ্যসম্পাদন কৰে। এই ব্যৱস্থাত এটা অংগে আনটো অংগৰ কাৰ্যত হস্তক্ষেপ নকৰে আৰু কাৰ্যপালিকা বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত দায়বদ্ধ নাথাকে (যেনে: ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰত)।
৫. ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ'ল—
ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু চৰকাৰপ্ৰধান একেজন ব্যক্তিয়েই: ইয়াত দুজন বেলেগ মুৰব্বী নাথাকে; ৰাষ্ট্ৰপতিজনেই ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু চৰকাৰ প্ৰধানো।
কাৰ্যপালিকাৰ স্বাতন্ত্ৰ্য: কাৰ্যপালিকা (ৰাষ্ট্ৰপতি) বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত দায়বদ্ধ নহয় আৰু ইয়াৰ সদস্যসকল বিধানমণ্ডলৰ সদস্য হ'ব নোৱাৰে।
৬. এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা গুণ আৰু দুটা দোষ চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
দুটা গুণ:
দৃঢ় আৰু শক্তিশালী প্ৰশাসন: সমগ্ৰ দেশখনতে একেধৰণৰ শাসন ব্যৱস্থা প্ৰয়োগ হোৱাৰ বাবে প্ৰশাসন অতি শক্তিশালী আৰু সৰল হয়।
কম খৰচী: মাত্ৰ এখন কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ থকা বাবে চৰকাৰ পৰিচালনাৰ ব্যয় কম হয়।
দুটা দোষ:
বৃহৎ ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে অনুপযোগী: ভৌগোলিকভাৱে ডাঙৰ বা বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশৰ বাবে এই চৰকাৰ ব্যৱস্থা উপযুক্ত নহয়।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অতিৰিক্ত বোজা: সকলো দায়িত্ব কেন্দ্ৰৰ হাতত থকাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কামৰ বোজা বৃদ্ধি পায় আৰু আঞ্চলিক সমস্যাসমূহে গুৰুত্ব নাপায়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১. ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰৰ গুণ আৰু দোষসমূহ লিখা।
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰপতীয় চৰকাৰৰ গুণ আৰু দোষসমূহ তলত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হ'ল—
গুণসমূহ:
স্থায়িত্ব: ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু বিধানমণ্ডল এটা নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যকালৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। অনাসানীভাৱে পদচ্যুত কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে চৰকাৰখন সুস্থিৰ আৰু স্থায়ী হয়।
অৱৰোধন আৰু সন্তুলন (Checks and Balance): ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ নীতি থকাৰ পিছতো তিনিওটা অংগৰ মাজত সন্তুলন থাকে, যাৰ বাবে কোনো অংগই স্বেচ্ছাচাৰী হ'ব নোৱাৰে।
জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ বাবে উপযোগী: প্ৰকৃত ক্ষমতা ৰাষ্ট্ৰপতি এজনৰ হাততে কেন্দ্ৰীভূত থকা হেতুকে জৰুৰী অৱস্থাত ক্ষিপ্ৰতাৰে সিদ্ধান্ত ল'ব পৰা যায়।
ঐক্য আৰু সংহতি ৰক্ষা: শক্তিশালী কাৰ্যপালিকাৰ বাবে দেশৰ ঐক্য আৰু সংহতি সৰলভাৱে ৰক্ষা হয়।
দোষসমূহ:
স্বেচ্ছাচাৰিতাৰ আশংকা: কাৰ্যপালিকা বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে দায়বদ্ধ নহোৱা বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি স্বেচ্ছাচাৰী হৈ পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
সহযোগিতাৰ অভাৱ: কাৰ্যপালিকা আৰু বিধানমণ্ডল সম্পূৰ্ণ সুকীয়া হোৱাৰ বাবে দুয়োৰে মাজত সহযোগিতাৰ অভাৱ ঘটি প্ৰশাসনত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
অনমনীয় সংবিধান: এই ব্যৱস্থাত সংবিধানখন অতি দৃঢ়/অনমনীয় হোৱা বাবে পৰিৱৰ্তিত সময় সাপেক্ষে সংশোধন কৰাত জটিলতা আহে।
স্বজনপক্ষপাতিত্ব: কেবিনেট গঠনৰ সময়ত অভিজ্ঞতাতকৈ ব্যক্তিগত আনুগত্যই অধিক গুৰুত্ব পোৱাৰ থল থাকে।
২. সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰ: সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল—
দুজন মুৰব্বীৰ ব্যৱস্থা: সংসদীয় চৰকাৰত 'প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা' (প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদ) আৰু 'নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা' (ৰাষ্ট্ৰপতি বা ৰজা/ৰাণী) - এই দুজন মুৰব্বী থাকে।
কাৰ্যপালিকা বিধানমণ্ডলৰ অংগ: মন্ত্ৰীপৰিষদৰ সদস্যসকল বাধ্যতামূলকভাৱে বিধানমণ্ডলৰে (সংসদৰ) সদস্য হ'ব লাগে।
ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক: বিধানমণ্ডল আৰু কাৰ্যপালিকাৰ মাজত অতিকৈ ঘনিষ্ঠ আৰু নিবিড় সম্পৰ্ক থাকে।
বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত দায়বদ্ধতা: কাৰ্যপালিকাই নিজৰ সকলো নীতি আৰু কাম-কাজৰ বাবে বিধানমণ্ডলৰ ওচৰত জবাবদিহি হ'ব লাগে। বিধানমণ্ডলে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে সমগ্ৰ মন্ত্ৰীপৰিষদে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
সামূহিক দায়বদ্ধতা: মন্ত্ৰীপৰিষদে একত্ৰিতভাৱে কাম কৰে। এজন মন্ত্ৰীৰ ব্যৰ্থতা সমগ্ৰ মন্ত্ৰীপৰিষদৰে ব্যৰ্থতা বুলি গণ্য কৰা হয়।
৩. যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰ বৰ্তমান কিয় জনপ্ৰিয় হৈছে, উদাহৰণসহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বৰ্তমান সময়ত বিশ্বজুৰি যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰ ব্যৱস্থা ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। ইয়াৰ মূল কাৰণসমূহ তলত দিয়া ধৰণে আলোচনা কৰা হ'ল—
আঞ্চলিক স্বায়ত্তশাসন আৰু জাতীয় একতা: যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰতিখন অংগৰাজ্যক স্বায়ত্তশাসনৰ অধিকাৰ দিয়াৰ লগতে এখন শক্তিশালী একত্ৰিত ৰাষ্ট্ৰ গঠনত সহায় কৰে।
বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বৃহৎ ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে উপযোগী: যিবোৰ ৰাষ্ট্ৰত বিভিন্ন ধৰ্ম, জাতি, সংস্কৃতি আৰু ভাষাৰ লোক বাস কৰে (যেনে— ভাৰতবৰ্ষ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ), তেনে বিশাল বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশত একতা ৰক্ষা কৰাত এই চৰকাৰ আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কাৰ্যভাৰ লাঘৱ: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতা ভাগ-বাটোৱাৰা হোৱাৰ ফলত স্থানীয় সমস্যাসমূহ ৰাজ্যসমূহে নিজে সমাধান কৰে। ইয়াৰ ফলত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কেৱল জাতীয় আৰু আন্তৰ্জাতিক গুৰুত্ব থকা বিষয়ত মনোযোগ দিব পাৰে।
স্বেচ্ছাচাৰিতা ৰোধ আৰু অধিক গণতান্ত্ৰিক: ক্ষমতাৰ বিকেন্দ্ৰীকৰণ থকা বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ সহজে স্বেচ্ছাচাৰী হ'ব নোৱাৰে আৰু সমগ্ৰ দেশৰ জনসাধাৰণে শাসনত ভাগ লোৱাৰ সুবিধা পায়।
উদাহৰণ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ভাৰতবৰ্ষ, ছুইজাৰলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া ইত্যাদি দেশত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰ সফলেৰে বৰ্তি আছে, যিয়ে ইয়াৰ ব্যাপক গ্ৰহণযোগ্যতা প্ৰমাণ কৰে।
৪. এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰ: এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল—
প্ৰবল শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ: সংবিধানৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ শাসন ক্ষমতা একমাত্ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত কৰি ৰখা হয়।
একক নাগৰিকত্ব: এই ব্যৱস্থাত নাগৰিকসকলৰ বাবে কেৱল সমগ্ৰ দেশখনৰে এক প্ৰকাৰৰ নাগৰিকত্ব থাকে (দ্বৈত নাগৰিকত্ব নাথাকে)।
নমনীয় সংবিধান: সংবিধান সাধাৰণতে নমনীয় চৰিত্ৰৰ হয়, যিটো কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰয়োজন অনুসৰি সহজে সংশোধন কৰিব পাৰে।
দুৰ্বল ন্যায়পালিকা: ইয়াৰ আইনসভা অত্যন্ত শক্তিশালী আৰু আইনসভাই বনোৱা আইনৰ ওপৰত বিচাৰ বিভাগৰ ন্যায়িক পুনৰীক্ষণৰ পৰিসৰ সীমিত বা নাথাকে।
লিখিত বা অলিখিত সংবিধান: এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সংবিধানখন লিখিত (যেনে: নেদাৰলেণ্ড) বা অলিখিত (যেনে: ব্ৰিটেইন) দুয়োটাই হ'ব পাৰে।
৫. এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ প্ৰকৃততে গণতান্ত্ৰিকনে? সমালোচনা আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক বহু পৰিমাণে গণতান্ত্ৰিক বুলি গণ্য কৰা হ'লেও, সম্পূৰ্ণ অৰ্থত ইয়াক আদৰ্শ গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা বুলিব নোৱাৰি। তলত ইয়াৰ এক সমালোচনা আগবঢ়োৱা হ'ল—
জনসাধাৰণৰ কম অংশগ্ৰহণ: গণতন্ত্ৰৰ মূল ভেটি হ'ল প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে ৰাইজৰ শাসনত অংশগ্ৰহণ। কিন্তু এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰত সকলো সিদ্ধান্ত কেৱল কেন্দ্ৰৰ পৰাই লোৱা হয় বাবে স্থানীয় বা আঞ্চলিক পৰ্যায়ত জনসাধাৰণৰ সক্ৰিয় ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ সীমিত হৈ পৰে।
স্বেচ্ছাচাৰিতাৰ প্ৰৱণতা: ক্ষমতাৰ বিতৰণ বা বিকেন্দ্ৰীকৰণ নথকা বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰখন একচ্ছত্ৰী বা স্বেচ্ছাচাৰী হৈ পৰাৰ প্ৰৱল শংকা থাকে।
আমোলাতন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱ: সমগ্ৰ দেশখন চলাবলৈ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে স্থানীয় প্ৰশাসনিক গোটৰ ওপৰত নহয়, বৰঞ্চ আমোলাসকলৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়; যিয়ে গণতন্ত্ৰক আমোলাতন্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।
আঞ্চলিক স্বাৰ্থ অৱহেলিত: বিশাল বা বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশত এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সংখ্যা আৰু আঞ্চলিক প্ৰয়োজনীয়তাক সঠিক গুৰুত্ব দিব নোৱাৰে।
সামৰণি: গতিকে এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰত নিৰ্বাচন আৰু শান্তিশৃঙ্খলা প্ৰতিষ্ঠাৰ জৰিয়তে গণতন্ত্ৰৰ বাহ্যিক ৰূপ দেখা গ'লেও, গণতন্ত্ৰৰ প্ৰকৃত আত্মা যি ক্ষমতাৰ বিকেন্দ্ৰীকৰণ আৰু ব্যাপক জনঅংশগ্ৰহণ— সেই দৃষ্টিৰ পৰা এককেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ সম্পূৰ্ণ গণতান্ত্ৰিক নহয়।
No comments:
Post a Comment