ASSEB Class IX General Science Chapter 4 questions and Answers

অধ্যায় ৪: পৰমাণুৰ গঠন (Structure of the Atom)

পাঠভিত্তিক অন্তৱৰ্তী প্ৰশ্নোত্তৰ (In-text Questions)

১. কেনেল ৰশ্মি কি?

কেনেল ৰশ্মি হ'ল ১৮৮৬ চনত ই. গোল্ডষ্টেইনে গেছৰ বিদ্যুৎ মোক্ষণত ধৰা পেলোৱা ধনাত্মকভাৱে আহিত এক প্ৰকাৰৰ নতুন বিকিৰণ। এই ৰশ্মিৰ আৱিষ্কাৰৰ ফলতেই পৰমাণুৰ ধনাত্মক আধানযুক্ত কণা প্ৰ'টনৰ সন্ধান পোৱা গৈছিল ।

২. পৰমাণু এটাত এটা প্ৰ'টন আৰু এটা ইলেক্ট্ৰন থাকিলে ই কোনো আধান বহন কৰিবনে নকৰে?

ই কোনো আধান বহন নকৰে; অৰ্থাৎ পৰমাণুটো বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হ'ব। কাৰণ প্ৰ'টনৰ ধনাত্মক আধান (+1) আৰু ইলেক্ট্ৰনৰ ঋণাত্মক আধানৰ (-1) মান সমান আৰু বিপৰীতধৰ্মী হোৱাৰ বাবে সিহঁতে পৰস্পৰৰ আধান সমতুল্য কৰি ৰাখে ।

১. থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ মতে পৰমাণু এটা সামগ্ৰিকভাৱে কেনেদৰে প্ৰশম হয় ব্যাখ্যা কৰা।

থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হি অনুসৰি, পৰমাণু এটা ধনাত্মকভাৱে আহিত একোটা গোলক আৰু ইলেক্ট্ৰনবোৰ তাত সোমাই থাকে। এই আৰ্হিত ঋণাত্মক আৰু ধনাত্মক আধানৰ মান সমান, যাৰ বাবে পৰমাণু এটা সামগ্ৰিকভাৱে বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম হয় ।

চিত্ৰ ৪.১: থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হি

২. ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ মতে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত কোনটো উপ-পাৰমাণৱিক কণা থাকে।

ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হি মতে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত ধনাত্মক আধানযুক্ত কণা প্ৰ'টন থাকে ।

৩. তিনিটা শ্বেলৰে সৈতে ব'ৰৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ এটা চিত্ৰ অংকন কৰা।

তলত তিনিটা শ্বেল (K, L, M) বিশিষ্ট ব'ৰৰ পৰমাণুৰ আৰ্হি প্ৰদৰ্শন কৰা হ'ল:

চিত্ৰ ৪.৩: পৰমাণুৰ কেইটামান শক্তিস্তৰ (K, L, M শ্বেল)

৪. যদি $\alpha$-কণা বিচ্ছুৰণ পৰীক্ষাটোত সোণৰ পাতৰ সলনি আন ধাতুৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেনেহ'লে কি দেখা যাব বুলি ভাবা?

যদি সোণৰ পাতৰ সলনি আন কোনো গধুৰ ধাতুৰ (যেনে প্লেটিনাম বা ৰূপ) পাতল পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেন্তে ফলাফল একেই পোৱা যাব। কিন্তু যদি বৰ পাতল কৰিব নোৱাৰা বা অতি পাতল মৌলৰ (যেনে এলুমিনিয়াম) পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেন্তে ধাতুৰ নিউক্লিয়াছ পাতল হোৱাৰ বাবে $\alpha$-কণাবোৰৰ বিক্ষেপনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট কম হ'ব বা পৃথক হ'ব ।

১. পৰমাণুৰ তিনিটা উপ-পাৰমাণৱিক কণাৰ নাম লিখা।

পৰমাণুৰ তিনিটা উপ-পাৰমাণৱিক কণা হ'ল:

• ইলেক্ট্ৰন ($e^-$)
• প্ৰ'টন ($p^+$)
• নিউট্ৰন ($n$)

২. হিলিয়াম পৰমাণুৰ পাৰমাণৱিক ভৰ $4\text{ u}$ আৰু ইয়াৰ নিউক্লিয়াছত দুটা প্ৰ'টন আছে। ইয়াত কিমানটা নিউট্ৰন থাকিব?

দিয়া আছে,
হিলিয়ামৰ পাৰমাণৱিক ভৰ = $4\text{ u}$
প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = $2$
আমি জানো যে, পাৰমাণৱিক ভৰ = প্ৰ'টনৰ সংখ্যা + নিউট্ৰনৰ সংখ্যা
$\implies 4 = 2 + \text{নিউট্ৰনৰ সংখ্যা}$
$\implies \text{নিউট্ৰনৰ সংখ্যা} = 4 - 2 = 2$
অতএব, হিলিয়াম পৰমাণুত ২ টা নিউট্ৰন থাকিব ।

১. কাৰ্বন আৰু ছ'ডিয়াম পৰমাণুত ইলেক্ট্ৰনৰ বিতৰণ দেখুওৱা।

কাৰ্বন (C): পাৰমাণৱিক সংখ্যা = $6$
ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস / বিতৰণ: $\text{K} = 2, \text{L} = 4$

ছ'ডিয়াম (Na): পাৰমাণৱিক সংখ্যা = $11$
ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস / বিতৰণ: $\text{K} = 2, \text{L} = 8, \text{M} = 1$

২. পৰমাণু এটাৰ K আৰু L শ্বেলবোৰ পূৰ্ণ হৈ থাকিলে পৰমাণুটোত ইলেক্ট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যা কিমান হ'ব?

K শ্বেলৰ সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰন ধাৰণ ক্ষমতা = $2$ ($2 \times 1^2$)
L শ্বেলৰ সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰন ধাৰণ ক্ষমতা = $8$ ($2 \times 2^2$)
গতিকে, K আৰু L শ্বেল দুয়োটা পূৰ্ণ হৈ থাকিলে ইলেক্ট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যা হ'ব = $2 + 8 = 10$ টা ।

১. ক্ল'ৰিণ, ছালফাৰ আৰু মেগনেছিয়ামৰ যোজ্যতা কেনেদৰে পাবা?

ক্ল'ৰিণ (Cl): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $17$। ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 8, 7$। যিহেতু ইয়াৰ বহিৰতম কক্ষত $7$ টা ইলেক্ট্ৰন আছে, সেয়ে অক্টেট পূৰণ কৰিবলৈ ১ টা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰা সহজ।
অতএব, ক্ল'ৰিণৰ যোজ্যতা = $8 - 7 = 1$ ।

ছালফাৰ (S): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $16$। ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 8, 6$। বহিৰতম কক্ষত $6$ টা ইলেক্ট্ৰন থকা বাবে অক্টেট গঠনৰ বাবে ২ টা ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰয়োজন।
অতএব, ছালফাৰৰ যোজ্যতা = $8 - 6 = 2$ ।

মেগনেছিয়াম (Mg): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $12$। ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 8, 2$। ইয়াৰ বহিৰতম কক্ষত $2$ টা ইলেক্ট্ৰন থাকে যিটো ই সহজে ত্যাগ কৰিব পাৰে।
অতএব, মেগনেছিয়ামৰ যোজ্যতা = $2$ ।

১. যদি পৰমাণু এটাত ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা ৮ আৰু প্ৰ'টনৰ সংখ্যাও ৮ হয় তেন্তে—
(i) পৰমাণুটোৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা কি হ'ব? আৰু
(ii) পৰমাণুটোৰ আধান কিমান হ'ব?

(i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা = প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = $8$ ।

(ii) যিহেতু প্ৰ'টনৰ সংখ্যা ($8$) আৰু ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা ($8$) সমান, সেয়ে ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক আধানৰ মান সমান আৰু পৰমাণুটোৰ আধান হ'ব শূন্য ($0$) ।

২. তালিকা ৪.১ ৰ সহায়ত অক্সিজেন আৰু ছালফাৰ পৰমাণুৰ ভৰ সংখ্যা উলিওৱা।

অক্সিজেন (O):
প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = $8$, নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = $8$
ভৰ সংখ্যা = প্ৰ'টনৰ সংখ্যা + নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = $8 + 8 = 16$ ।

ছালফাৰ (S):
প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = $16$, নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = $16$
ভৰ সংখ্যা = প্ৰ'টনৰ সংখ্যা + নিউট্ৰনৰ সংখ্যা = $16 + 16 = 32$ ।

১. চিহ্ন H, D আৰু T প্ৰতিটোতে পোৱা উপ-পাৰমাণৱিক কণাবোৰ তালিকাভুক্ত কৰা।

সমস্থানিক / চিহ্ন	প্ৰ'টন ($p^+$)	ইলেক্ট্ৰন ($e^-$)	নিউট্ৰন ($n$)
প্ৰ'টিয়াম ($^1_1\text{H}$)	১	১	০
ডয়টেৰিয়াম ($^2_1\text{H}$ বা $\text{D}$)	১	১	১
ট্ৰিটিয়াম ($^3_1\text{H}$ বা $\text{T}$)	১	১	২

২. একোযোৰকৈ সমস্থানিক আৰু সমভাৰীৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।

সমস্থানিকৰ যোৰ (কাৰ্বনৰ সমস্থানিক):
$^{12}_6\text{C}$ আৰু $^{14}_6\text{C}$
দুয়োৰে পাৰমাণৱিক সংখ্যা $6$।
দুয়োৰে ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: $\text{K} = 2, \text{L} = 4$ ।

সমভাৰীৰ যোৰ (কেলছিয়াম আৰু আৰ্গন):
কেলছিয়াম ($^{40}_{20}\text{Ca}$): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $20$ $\rightarrow$ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: $2, 8, 8, 2$
আৰ্গন ($^{40}_{18}\text{Ar}$): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $18$ $\rightarrow$ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: $2, 8, 8$ ।

অধ্যায়ৰ অনুশীলনী প্ৰশ্নোত্তৰ (Exercises)

১. ইলেক্ট্ৰন, প্ৰ'টন আৰু নিউট্ৰনৰ ধৰ্মসমূহ তুলনা কৰা।

ধৰ্ম	ইলেক্ট্ৰন ($e^-$)	প্ৰ'টন ($p^+$)	নিউট্ৰন ($n$)
আধান	ঋণাত্মক ($-1$ একক)	ধনাত্মক ($+1$ একক)	আধানহীন (প্ৰশম, $0$)
ভৰ	নগণ্য (প্ৰ'টনৰ ভৰৰ $\frac{1}{2000}$ অংশ)	১ একক ($1\text{ u}$)	১ একক ($1\text{ u}$) (প্ৰ'টনৰ প্ৰায় সমান)
অৱস্থান	নিউক্লিয়াছৰ বাহিৰৰ কক্ষপথত ঘূৰি থাকে	পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছৰ অভ্যন্তৰত থাকে	পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছৰ অভ্যন্তৰত থাকে

২. জে জে থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ কি কি?

থমছনৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ হ'ল:

• এই আৰ্হিয়ে পৰমাণু বৈদ্যুতিকভাৱে প্ৰশম বুলি ব্যাখ্যা কৰিব পাৰিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত অন্য বিজ্ঞানীসকলে (যেনে ৰাডাৰফ'ৰ্ড) কৰা পৰীক্ষাসমূহৰ ফলাফল এই আৰ্হিয়ে ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰিলে।
• পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছৰ উপস্থিতি আৰু ইলেক্ট্ৰনবোৰ কেনেদৰে অৱস্থান কৰে তাৰ কোনো স্পষ্ট পৰীক্ষালব্ধ ভিত্তি এই আৰ্হিত নাছিল।

৩. ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ কি কি?

ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ পৰমাণু আৰ্হিৰ মূল সীমাবদ্ধতা হ'ল:

• বৃত্তাকাৰ কক্ষপথত ইলেক্ট্ৰনৰ পৰিভ্ৰমণ সুস্থিৰ হোৱাটো আশা কৰিব নোৱাৰি। বৃত্তাকাৰ পথত ঘূৰি থকা আহিত কণা ইলেক্ট্ৰনে ত্বৰণৰ সময়ত শক্তি বিকিৰণ কৰিব।
• এনেদৰে শক্তি হেৰুৱাই শেষত ইলেক্ট্ৰন নিউক্লিয়াছত পতিত হ'ব, যাৰ ফলে পৰমাণু অতিশয় অশান্ত (unstable) হৈ ভাঙি পৰিব। কিন্তু বাস্তৱত পৰমাণু সম্পূৰ্ণ সুস্থিৰ।

৪. ব'ৰৰ পৰমাণুৰ আৰ্হিটো বৰ্ণনা কৰা।

নীল ব'ৰে ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ আৰ্হিৰ সীমাবদ্ধতা দূৰ কৰিবলৈ তলৰ স্বীকাৰ্যসমূহ আগবঢ়ায়:

1. পৰমাণুৰ ভিতৰত ইলেক্ট্ৰনৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট অনুমোদিত কক্ষপথ (discrete orbits) হে থাকে।
2. এই কক্ষপথবোৰত ঘূৰি থাকোতে ইলেক্ট্ৰনে শক্তি বিকিৰণ নকৰে।
3. এই কক্ষপথ বা শ্বেলবোৰক শক্তিস্তৰ (energy levels) বোলে। ইহঁতক K, L, M, N... আখৰেৰে বা $n = 1, 2, 3, 4...$ সংখ্যাৰে বুজোৱা হয়।

৫. এই অধ্যায়ত দিয়া পৰমাণুৰ আৰ্হি কেইটা তুলনা কৰা।

বৈশিষ্ট্য	থমছনৰ আৰ্হি	ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ আৰ্হি	ব'ৰৰ আৰ্হি
গঠন	পৰমাণুটো এটা ধনাত্মক গোলক, য'ত ইলেক্ট্ৰনবোৰ সোমাই থাকে।	কেন্দ্ৰত সৰু ধনাত্মক নিউক্লিয়াছ থাকে আৰু ইলেক্ট্ৰনে তাৰ চাৰিওফালে বৃত্তাকাৰে ঘূৰে।	নিউক্লিয়াছৰ চাৰিওফালে ইলেক্ট্ৰনবোৰ নিৰ্দিষ্ট অনুমোদিত শক্তিস্তৰত (কক্ষপথ) ঘূৰে।
সুস্থিৰতা	পৰমাণু প্ৰশম বুলি ক'ব পাৰে কিন্তু স্থায়িত্বৰ বিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা নাই।	ইলেক্ট্ৰনে শক্তি বিকিৰণ কৰি নিউক্লিয়াছত পৰিব লাগে, সেয়ে সুস্থিৰতা ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰে।	নিৰ্দিষ্ট কক্ষপথত ঘূৰোঁতে শক্তি বিকিৰণ নকৰে, গতিকে পৰমাণু সুস্থিৰ।

৬. প্ৰথম ওঠৰটা মৌলৰ কাৰণে বিভিন্ন শ্বেলত ইলেক্ট্ৰন বণ্টনৰ নিয়মবোৰ সংক্ষেপে লিখা।

ব'ৰ-বুৰিৰ নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন শ্বেলত ইলেক্ট্ৰন বণ্টনৰ নিয়মসমূহ হ'ল:

1. কোনো এটা শ্বেলত থাকিব পৰা সৰ্বোচ্চ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা $2n^2$ সূত্ৰৰে পোৱা যায় (য'ত $n$ = কক্ষপথৰ সংখ্যা)।
   • K শ্বেল ($n=1$) = $2 \times 1^2 = 2$
   • L শ্বেল ($n=2$) = $2 \times 2^2 = 8$
   • M শ্বেল ($n=3$) = $2 \times 3^2 = 18$
   • N শ্বেল ($n=4$) = $2 \times 4^2 = 32$
2. পৰমাণুৰ বহিস্থ কক্ষপথত থাকিব পৰা ইলেক্ট্ৰনৰ সৰ্বোচ্চ সংখ্যা হ'ল ৮ টা।
3. ভিতৰৰ শ্বেলবোৰ সম্পূৰ্ণভাৱে পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে বাহিৰৰ শ্বেলত ইলেক্ট্ৰন সোমাব নোৱাৰে (অৰ্থাৎ পৰ্যায়ক্ৰমে পূৰণ হয়)।

৭. ছিলিকন আৰু অক্সিজেনক উদাহৰণ হিচাপে লৈ যোজ্যতাৰ সংজ্ঞা দিয়া।

যোজ্যতাৰ সংজ্ঞা: পৰমাণু এটাৰ আন পৰমাণুৰ সৈতে যুক্ত হ'ব পৰা ৰাসায়নিক যোজন ক্ষমতাকে মৌলটোৰ যোজ্যতা বোলে। অক্টেট সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ পৰমাণু এটাই ত্যাগ কৰা, গ্ৰহণ কৰা বা ভাগ-বতৰা কৰা ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যাই ইয়াৰ যোজ্যতা নিৰূপণ কৰে ।

উদাহৰণ:
ছলিকন (Si): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $14$। ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 8, 4$। ইয়াৰ বহিৰতম কক্ষত $4$ টা ইলেক্ট্ৰন থাকে। অক্টেট পূৰণৰ বাবে ই $4$ টা ইলেক্ট্ৰন ভাগ-বতৰা কৰে। সেয়ে ছিলিকনৰ যোজ্যতা ৪ ।
অক্সিজেন (O): পাৰমাণৱিক সংখ্যা $8$। ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 6$। ইয়াৰ বহিৰতম কক্ষত $6$ টা ইলেক্ট্ৰন আছে। অক্টেট ($8$) পাবলৈ ইয়াৰ ২ টা ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰয়োজন। সেয়ে অক্সিজেনৰ যোজ্যতা ($8 - 6$) = ২ ।

৮. উদাহৰণৰে সৈতে ব্যাখ্যা কৰা—
(i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা
(ii) ভৰ সংখ্যা
(iii) সমস্থানিক আৰু
(iv) সমভাৰী।
সমস্থানিকৰ যিকোনো দুটা ব্যৱহাৰ লিখা।

(i) পাৰমাণৱিক সংখ্যা: পৰমাণু এটাৰ নিউক্লিয়াছত থকা প্ৰ'টনৰ মুঠ সংখ্যাক পাৰমাণৱিক সংখ্যা ($Z$) বোলে।
উদাহৰণ: হাইড্ৰ'জেনৰ নিউক্লিয়াছত ১ টা প্ৰ'টন থাকে, সেয়ে হাইড্ৰ'জেনৰ $Z = 1$ ।

(ii) ভৰ সংখ্যা: পৰমাণু এটাৰ নিউক্লিয়াছত থকা প্ৰ'টন আৰু নিউট্ৰনৰ মুঠ সংখ্যাৰ যোগফলক ভৰ সংখ্যা ($A$) বোলে।
উদাহৰণ: কাৰ্বনত ৬ টা প্ৰ'টন আৰু ৬ টা নিউট্ৰন থাকে, সেয়ে ইয়াৰ ভৰ সংখ্যা $6 + 6 = 12\text{ u}$ ।

(iii) সমস্থানিক: একে পাৰমাণৱিক সংখ্যা কিন্তু ভিন্ন ভৰ সংখ্যাবিশিষ্ট একে মৌলৰ পৰমাণুবোৰক সমস্থানিক বোলে।
উদাহৰণ: কাৰ্বনৰ সমস্থানিক দুটা হ'ল — $^{12}_6\text{C}$ আৰু $^{14}_6\text{C}$ ।

(iv) সমভাৰী: ভিন্ন পাৰমাণৱিক সংখ্যা কিন্তু একে ভৰ সংখ্যাযুক্ত বেলেগ বেলেগ মৌলৰ পৰমাণুবোৰক সমভাৰী বোলে।
উদাহৰণ: কেলছিয়াম ($^{40}_{20}\text{Ca}$) আৰু আৰ্গন ($^{40}_{18}\text{Ar}$) ।

সমস্থানিকৰ দুটা ব্যৱহাৰ:

1. ইউৰেনিয়ামৰ এটা সমস্থানিক নিউক্লীয় ৰিয়েক্টৰত ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
2. ক'বাল্টৰ এটা সমস্থানিক কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৯. $\text{Na}^+$ ত সম্পূৰ্ণৰূপে পূৰ হৈ থকা K আৰু L শ্বেল আছে। ব্যাখ্যা কৰা।

ছ'ডিয়াম ($\text{Na}$) পৰমাণুৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা $11$।
ইয়াৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস হ'ল: $\text{K} = 2, \text{L} = 8, \text{M} = 1$।
যেতিয়া ছ'ডিয়ামে ধনাত্মক আয়ন ($\text{Na}^+$) গঠন কৰে, তেতিয়া ই বহিৰতম M শ্বেলৰ পৰা ১ টা ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰে।
ফলত $\text{Na}^+$ আয়নত মুঠ ১০ টা ইলেক্ট্ৰন থাকে আৰু ইয়াৰ বিন্যাস হয়: $\text{K} = 2, \text{L} = 8$।
যিহেতু K শ্বেলৰ ধাৰণ ক্ষমতা ২ টা আৰু L শ্বেলৰ ধাৰণ ক্ষমতা ৮ টা, সেয়ে $\text{Na}^+$ আয়নৰ K আৰু L শ্বেল দুয়োটা সম্পূৰ্ণভাৱে পূৰ হৈ থাকে ।

১০. যদি ব্ৰ'মিন পৰমাণু $^{79}_{35}\text{Br} (49.7\%)$ আৰু $^{81}_{35}\text{Br} (50.3\%)$ সমস্থানিকৰ ৰূপত থাকে তেন্তে তাৰ গড় পাৰমাণৱিক ভৰ কিমান হ'ব গণনা কৰা।

গড় পাৰমাণৱিক ভৰ $= \left(79 \times \frac{49.7}{100}\right) + \left(81 \times \frac{50.3}{100}\right)$
$= \frac{3926.3}{100} + \frac{4074.3}{100}$
$= 39.263 + 40.743 = 80.006\text{ u}$
অতএব, ব্ৰ'মিনৰ গড় পাৰমাণৱিক ভৰ হ'ব প্ৰায় $80\text{ u}$ (বা $80.006\text{ u}$) ।

১১. এটা মৌল X ৰ এটা নমুনাৰ গড় পাৰমাণৱিক ভৰ $16.2\text{ u}$। নমুনাটোত সমস্থানিক $^{16}_8\text{X}$ আৰু $^{18}_8\text{X}$ ৰ শতকৰা পৰিমাণ কি কি হ'ব?

ধৰা হ'ল, নমুনাটোত $^{16}_8\text{X}$ ৰ শতকৰা পৰিমাণ = $a\%$
অতএব, $^{18}_8\text{X}$ ৰ শতকৰা পৰিমাণ = $(100 - a)\%$

প্ৰশ্নানুসাৰে,
$\left(16 \times \frac{a}{100}\right) + \left(18 \times \frac{100 - a}{100}\right) = 16.2$
$\implies \frac{16a + 1800 - 18a}{100} = 16.2$
$\implies 1800 - 2a = 1620$
$\implies 2a = 1800 - 1620 = 180$
$\implies a = 90$

অতএব, $^{16}_8\text{X}$ ৰ শতকৰা পৰিমাণ = $90\%$
আৰু $^{18}_8\text{X}$ ৰ শতকৰা পৰিমাণ = $100 - 90 =$ $10\%$ ।

১২. যদি $Z = 3$ হয়, তেন্তে মৌলটোৰ যোজ্যতা কিমান হ'ব? মৌলটোৰ নাম লিখা।

পাৰমাণৱিক সংখ্যা $Z = 3$
ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস: $\text{K} = 2, \text{L} = 1$
যিহেতু ইয়াৰ বহিস্থ কক্ষত ১ টা ইলেক্ট্ৰন থাকে, সেয়ে ইয়াৰ যোজ্যতা হ'ব ১।
মৌলটোৰ নাম হ'ল লিথিয়াম (Li) ।

১৩. দুটা পৰমাণু X আৰু Y ৰ নিউক্লিয়াছৰ সংযুতি তলত দিয়া হৈছে।
X $\rightarrow$ প্ৰ'টন = 6, নিউট্ৰন = 6
Y $\rightarrow$ প্ৰ'টন = 6, নিউট্ৰন = 8
X আৰু Y ৰ ভৰ সংখ্যা দিয়া। দুয়োটাৰ মাজৰ সম্পৰ্কটো কি?

X ৰ ভৰ সংখ্যা = প্ৰ'টন + নিউট্ৰন = $6 + 6 = 12$
Y ৰ ভৰ সংখ্যা = প্ৰ'টন + নিউট্ৰন = $6 + 8 = 14$

সম্পৰ্ক: যিহেতু X আৰু Y দুয়োৰে পাৰমাণৱিক সংখ্যা (প্ৰ'টনৰ সংখ্যা = $6$) একে কিন্তু ভৰ সংখ্যা ভিন্ন, সেয়ে X আৰু Y হ'ল একে মৌলৰ (কাৰ্বনৰ) দুটা সমস্থানিক (Isotopes) ।

১৪. তলৰ শুদ্ধ উক্তিবোৰৰ ঠাইত T আৰু ভুলবোৰৰ ঠাইত F লিখা।

(a) জে জে থমছনে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল যে পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছত কেৱল নিউক্লিয়ন থাকে। $\rightarrow$ F (ভুল)

(b) ইলেক্ট্ৰন এটা আৰু প্ৰ'টন এটা লগ লাগি নিউট্ৰন এটা গঠন হয়। সেইবাবে ই প্ৰশম। $\rightarrow$ F (ভুল)

(c) ইলেক্ট্ৰন এটাৰ ভৰ প্ৰ'টনৰ ভৰৰ প্ৰায় $\frac{1}{2000}$ গুণ। $\rightarrow$ T (শুদ্ধ)

(d) আয়'ডিনৰ এটা সমস্থানিক টিংচাৰ আয়'ডিন প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, টিংচাৰ আয়'ডিন মেডিসিন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। $\rightarrow$ T (শুদ্ধ)

১৫. ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ আলফা কণা বিচ্ছুৰণ পৰীক্ষাই—
(a) পাৰমাণৱিক নিউক্লিয়াছ
(b) ইলেক্ট্ৰন
(c) প্ৰ'টন
(d) নিউট্ৰন
আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।

উত্তৰ: (a) পাৰমাণৱিক নিউক্লিয়াছ ($\checkmark$)

১৬. মৌল এটাৰ সমস্থানিকবোৰৰ—
(a) একে ভৌতিক ধৰ্ম
(b) ভিন্ন ৰাসায়নিক ধৰ্ম
(c) ভিন্ন সংখ্যক নিউট্ৰন
(d) ভিন্ন পাৰমাণৱিক সংখ্যা
থাকে।

উত্তৰ: (c) ভিন্ন সংখ্যক নিউট্ৰন ($\checkmark$)

১৭. $\text{Cl}^-$ আয়নত যোজ্যতা ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা—
(a) 16
(b) 8
(c) 17
(d) 18

উত্তৰ: (b) 8 ($\checkmark$)
(ব্যাখ্যা: $\text{Cl}$ ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস $2, 8, 7$। এটা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰি $\text{Cl}^-$ হ'লে বিন্যাস হয় $2, 8, 8$। গতিকে বহিৰতম কক্ষ বা যোজ্যতা ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা ৮ ।)

১৮. তলৰ কোনটো ছ'ডিয়ামৰ শুদ্ধ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস?
(a) 2, 8
(b) 8, 2, 1
(c) 2, 1, 8
(d) 2, 8, 1

উত্তৰ: (d) 2, 8, 1 ($\checkmark$)

১৯. তলৰ তালিকাখন সম্পূৰ্ণ কৰা।

পাৰমাণৱিক সংখ্যা	ভৰ সংখ্যা	নিউট্ৰনৰ সংখ্যা	প্ৰ'টনৰ সংখ্যা	ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা	পৰমাণু / আয়নৰ নাম
৯	১৯	১০	৯	৯	ফ্লু'ৰিণ
১৬	৩২	১৬	১৬	১৬	ছালফাৰ
১২	২৪	১২	১২	১২	মেগনেছিয়াম
১	২	১	১	১	ডয়টেৰিয়াম ($^2_1\text{H}$)
১	১	০	১	০	হাইড্ৰ'জেন আয়ন ($\text{H}^+$)