অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। সিন্ধু সভ্যতাৰ পূব সীমা গাংগেয় উপত্যকাৰ কোন ঠাইলৈ বিস্তৃত আছিল?
উত্তৰ: সিন্ধু সভ্যতাৰ পূব সীমা গাংগেয় উপত্যকাৰ মীৰাট পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল।
২। সিন্ধু সভ্যতাত নাগৰিক সংস্কৃতিৰ বিকাশ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দত (4th Millennium BC) সিন্ধু সভ্যতাত নাগৰিক সংস্কৃতিৰ বিকাশ হৈছিল।
৩। ঋকবেদৰ আনুমানিক ৰচনা কাল কি?
উত্তৰ: ঋকবেদৰ আনুমানিক ৰচনা কাল হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০০ চনৰ ভিতৰত।
৪। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্রতীকত থকা 'সত্যমেব জয়তে' এই বাক্যশাৰী মূলতঃ কোনখন গ্ৰন্থৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰ: 'সত্যমেব জয়তে' বাক্যশাৰী মূলতঃ মুণ্ডক উপনিষদৰ পৰা লোৱা হৈছে।
৫। প্রাচীন ভাৰতত ৰচিত ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ক বিখ্যাত গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: কৌটিল্যৰ 'অর্থশাস্ত্র'।
৬। 'বিবিধতাৰ মাজত একতা' (Unity in Diversity) এই বাক্যাংশ কোনখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে স্থায়িত্ব লাভ কৰিলে?
উত্তৰ: জৱাহৰলাল নেহৰুৰ 'ভাৰত সম্ভেদ' (Discovery of India) গ্ৰন্থখনিৰ জৰিয়তে স্থায়িত্ব লাভ কৰিলে।
৭। ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্পকলাৰ কোনটো শৈলীত গ্রীক-ৰোমান কলা-কৌশলৰ প্ৰয়োগ হৈছিল?
উত্তৰ: গান্ধাৰ শিল্পকলাত।
৮। ভৰত মুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰ কেতিয়া ৰচিত হৈছিল?
উত্তৰ: আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় ২০০ চনৰ ভিতৰত ৰচিত হৈছিল।
৯। ভৰতৰ নাট্যশাস্ত্রত কিমানটা শ্লোক আছে?
উত্তৰ: প্ৰায় ৬০০০ টা শ্লোক আছে।
১০। হেৰাকা আন্দোলন কি?
উত্তৰ: 'হেৰাকা' হ'ল নগালেণ্ডৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মবিশ্বাস তথা সংস্কৃতি সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ উদ্দেশ্যে স্বাধীনতা সংগ্ৰামী ৰাণী গাইডালুৱে গঢ়ি তোলা এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক আৰু ধাৰ্মিক আন্দোলন।
১১। নগালেণ্ডৰ 'হৰ্ণবিল' উৎসৱ কি জীৱৰ নামত উৎসৰ্গিত?
উত্তৰ: ধনেশ পক্ষী (Hornbill)-ৰ নামত উৎসৰ্গিত।
১২। 'চপছৰ কূট' কোন ৰাজ্যৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ?
উত্তৰ: মিজোৰামৰ।
১৩। মিজো শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: মিজো শব্দৰ অৰ্থ হ'ল 'পাহাৰৰ বাসিন্দা'।
১৪। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ কোন ৰাজ্যত মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজ ব্যৱস্থা প্ৰচলিত?
উত্তৰ: মেঘালয়ত।
১৫। মণিপুৰী নৃত্য কি মূল বিষয়-বস্তুক আলম কৰি গঢ়ি উঠিছে?
উত্তৰ: শ্ৰীচৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ শৈশৱ আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ কৃষ্ণলীলাৰ আলম কৰি গঢ়ি উঠিছে।
চমুটোকা
১। প্রাচীন ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্প
ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্প অতি প্ৰাচীন আৰু চহকী। সিন্ধু সভ্যতাৰ পোৰা মাটি, শিল আৰু ধাতুৰ মূৰ্তিৰ পৰাই ইয়াৰ আৰম্ভণি ঘটে। পৰৱৰ্তী সময়ত বুদ্ধ, মহাবীৰ, হিন্দু দেৱ-দেৱী আৰু অশোক স্তম্ভৰ সিংহৰ মূৰ্তি আদি নিৰ্মাণত এই শিল্পৰ বিশেষ উৎকৰ্ষ ঘটিছিল। ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্পক ঘাইকৈ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি— গান্ধাৰ শিল্পকলা (য’ত গ্ৰীক-ৰোমান প্ৰভাৱ আছিল), মথুৰা শিল্পকলা আৰু অমৰাৱতী শিল্পকলা।
২। ভাৰতীয় চিত্ৰকলা
প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিত্ৰকলাক মূলত: বৃহদাকাৰ দেৱাল চিত্ৰ (Wall Paintings) আৰু ক্ষুদ্ৰাকাৰ চিত্ৰ (Miniatures) — এই দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাৰাষ্ট্ৰৰ অজন্তা আৰু বাঘ গুহাৰ দেৱাল চিত্ৰসমূহ সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰসিদ্ধ। দশম শতিকাৰ পৰা তালপাত, সাঁচিপাত আদিত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ আঁকা হৈছিল। মোগল যুগৰ সম্ৰাটসকলৰ (আকবৰ, জাহাংগীৰ, ছাহজাহান) পৃষ্ঠপোষকতাত পাৰস্য ৰীতিৰে আকৰ্ষণীয় ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰশৈলীৰ বিকাশ হৈছিল, য’ত ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু দৰবাৰৰ দৃশ্য অংকন কৰা হৈছিল।
৩। ভাৰতৰ সংগীত আৰু নৃত্যকলাৰ ঐতিহ্য
ভাৰতৰ সংগীতৰ উৎস বৈদিক যুগৰ 'সামবেদ'ৰ স্তোত্ৰসমূহৰ মাজত পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০- খ্ৰীষ্টীয় ২০০ চনৰ ভিতৰত ভৰত মুনিৰ 'নাট্যশাস্ত্ৰ' ৰচিত হয়, যি সংগীত আৰু নৃত্যৰ মূল আধাৰ। ভাৰতীয় সংগীতৰ ধ্ৰুপদী আৰু লোক-সংগীতৰ ধাৰাত ভিন ভিন বাদ্যযন্ত্ৰ (বীণা, চেতাৰ, বাঁহী, তবলা আদি) ব্যৱহাৰ হয়। ভাৰতত সংগীত নাটক অকাদেমিৰ দ্বাৰা স্বীকৃত ৮ বিধ ধ্ৰুপদী নৃত্য আছে: কথাকলি, মোহিনী আট্টম, ভাৰতনাট্যম, কুচিপুড়ী, অডিছি, কথক, সত্ৰীয়া আৰু মণিপুৰী।
৪। অসমৰ ভাস্কৰ্য শিল্প
অসমৰ বিভিন্ন স্থানৰ মন্দিৰৰ দেৱালত খোদিত আৰু শিল, কাঠ, হাতীৰ দাঁত, তাম, সোণ-ৰূপেৰে নিৰ্মিত নানা দেৱ-দেৱীৰ ভাস্কৰ্য পোৱা যায়। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ শিলৰ তোৰণত খোদিত গংগা-যমুনাৰ মূৰ্তি ষষ্ঠ শতিকাৰ গুপ্তযুগৰ ভাস্কৰ্যৰ এক শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন। ইয়াৰ উপৰিও মদন কামদেৱ, আমবাৰী, বামুণী পাহাৰ, সূৰ্য পাহাৰ আদিত দ্বি-মাত্ৰিক আৰু ত্ৰি-মাত্ৰিক ভাস্কৰ্যৰ অনন্য নিদৰ্শন সিঁচৰতি হৈ আছে।
৫। অসমৰ স্থাপত্য শিল্প
অসমৰ বেছিভাগ স্থাপত্যই মধ্যযুগৰ আহোম আৰু কোচ ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত হৈছিল। আহোম ৰাজত্বকালত শিৱসাগৰত নিৰ্মিত কাৰেংঘৰ, তলাতল ঘৰ আৰু ৰংঘৰ ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। ইয়াৰ উপৰিও কামাখ্যা মন্দিৰ, শিৱদ’ল, বিষ্ণুদ’ল, হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ আদি নাগৰ আৰু ৱেচৰ শৈলীত নিৰ্মিত। ইটা আৰু শিল গাঁথিবলৈ বৰালি মাছ, কণী, বৰা চাউল আদিৰে 'কৰাল' বনোৱা হৈছিল আৰু স্থাপত্য নিৰ্মাণ চোৱাচিতা কৰিবলৈ 'চাংৰুং ফুকন' নামৰ বিশেষ বিষয়া নিযুক্ত কৰা হৈছিল।
৬। অসমৰ বৈষ্ণৱী সাহিত্য
পঞ্চদশ শতিকাত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ নেতৃত্বত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম আন্দোলনৰ ফলস্বৰূপে অসমীয়াত বৈষ্ণৱী সাহিত্যৰ জোৱাৰ উঠে। ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু আছিল ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু ভাগৱত পুৰাণ। শংকৰদেৱৰ 'কীৰ্তন ঘোষা', অংকীয়া নাটসমূহ (যেনে- ৰুক্মিণী হৰণ, পাৰিজাত হৰণ) আৰু মাধৱদেৱৰ 'নামঘোষা', 'ভক্তি ৰত্নাৱলী' আৰু বৰগীতসমূহ এই সাহিত্যৰ মূল অমূল্য সম্পদ। ইয়াৰ পাছত ভট্টদেৱে 'কথাগীতা' আদি লিখি অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰো সূচনা কৰে।
৭। অসমৰ লোক-সংগীত
অসমৰ জনজীৱন লোক-সংগীতত অনন্য আৰু বৈচিত্ৰ্যময়। দৈনন্দিন সুখ-দুখ, ভক্তি ভাব আৰু প্ৰকৃতিৰ লগত জড়িত বিভিন্ন লোকগীতৰ প্ৰচলন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কামৰূপী লোকগীত, গোৱালপৰীয়া লোকগীত, বিয়ানাম, নিচুকণি গীত, টোকাৰী গীত, নামতী গীত আদি প্ৰধান। লোক-সংগীতলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা (পদ্মশ্ৰী), খগেন মহন্ত আৰু ৰামেশ্বৰ পাঠকৰ দৰে বিশিষ্ট শিল্পীসকলে সংগীত নাটক অকাদেমি বঁটা লাভ কৰিছে।
৮। অসমৰ ধৰ্মীয় সংহতি
অসমত সুদূৰ অতীতৰ পৰাই হিন্দু, ইছলাম, বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টান, শিখ আৰু বিভিন্ন জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকে মিলাপ্ৰীতিৰে বসবাস কৰি আহিছে। হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্ত, শৈৱ, আৰু বৈষ্ণৱ মাৰ্গৰ সমান্তৰালভাৱে ইছলামধৰ্মীসকলৰ হাজোৰ পোৱামক্কা বিখ্যাত। চুফী সাধক আজানপীৰে ৰচনা কৰা 'জিকিৰ আৰু জাৰি'য়ে ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ বাৰ্তা কঢ়িয়ায়। সেইদৰে মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত অহা শিখসকল আৰু বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ টাই-ফাকে আদি সকলেও অসমীয়া সংস্কৃতিৰ লগত বিলীন হৈ এক ধৰ্মীয় সংহতি গঢ়ি তুলিছে।
৯। অসমৰ বুৰঞ্জী সাহিত্য
আহোম ৰাজত্বকালত ৰাজকীয় ঘটনাৱলীৰ লিখিত বিবৰণ বা 'বুৰঞ্জী' লিখাৰ এক অপূৰ্ব পৰম্পৰা গঢ়ি উঠিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত আহোমৰ নিজস্ব 'টাই' ভাষাত লিখা হৈছিল যদিও ষোড়শ শতিকাৰ পৰা বৈয়াকৰণিক আৰু প্ৰাসাদোপযোগী অসমীয়া ভাষাত বুৰঞ্জী লিখা আৰম্ভ হয়। 'দেওধাই বুৰঞ্জী', 'তুংখুঙ্গীয়া বুৰঞ্জী', 'কছাৰী বুৰঞ্জী', 'পাদশ্যাহ বুৰঞ্জী' আদি অসমীয়া গদ্য আৰু ঐতিহাসিক সাহিত্যৰ অন্যতম সাহিত্যিক সম্পদ।
১০। বিহু উৎসৱ
বিহু অসমৰ জাতীয় আৰু আটাইতকৈ আদৰৰ উৎসৱ। বছৰত তিনিটা বিহু পালন কৰা হয়:
১/ ৰঙালী বা ব’হাগ বিহু: চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ পৰা কৃষি আৰম্ভণি আৰু বসন্তক আদৰিবলৈ পালন কৰা হয়, য’ত প্ৰথম দিনা গৰু বিহু আৰু পাছত মানুহ বিহু হিচাপে পালন কৰা হয়।
২/ কঙালী বা কাতি বিহু: কাতি মাহত শস্যৰ সুৰক্ষা আৰু অভাৱৰ সময়ত তুলসী তলত আৰু পথাৰত চাকি জ্বলাই পালন কৰা হয়।
৩/ ভোগালী বা মাঘ বিহু: পুহ মাহৰ শেষত খেতি চপোৱাৰ পাছত মেজি পুৰি, ভেলাঘৰ সাজি, পিঠা-পনা আৰু ভোজ-ভাটেৰে উলহ-মালহেৰে পালন কৰা হয়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
ভাৰতীয় সংস্কৃতি হৈছে সুদীৰ্ঘ অতীতৰ এক বৰ্ণাঢ্য আৰু সংমিশ্ৰিত সৃষ্টি। সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদ (Multi-culturalism) বুলিলে সমাজৰ বৈচিত্ৰ্যময় সংস্কৃতিক স্বীকাৰ কৰা, শ্ৰদ্ধা জনোৱা আৰু সহৱস্থানৰ মনোভাৱক বুজায়।
উৎপত্তি আৰু নৃ-গোষ্ঠীয় সংমিশ্ৰণ: সিন্ধু সভ্যতাৰ সময়তেই দ্ৰাবিড়সকলৰ সংস্কৃতি বিকাশ হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও নিগ্ৰো, প্ৰ'ট-অষ্ট্ৰালয়ড (অষ্ট্ৰিক), মংগোলীয় আৰু পশ্চিমৰ ব্ৰেচিচেফালিক আদি নৃ-গোষ্ঠীৰ লোকে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তাৰ পাছত নৰ্ডিক আৰ্যসকলৰ আগমনে বিভিন্ন সামাজিক, ভাষিক আৰু ধাৰ্মিক গোটৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই বহুমাত্রিক ৰূপ দান কৰে।
সংস্কৃতিৰ আদান-প্ৰদান: অষ্ট্ৰিকসকলে ধান খেতি, সূতা কটা, সেন্দূৰ আৰু হালধিৰ ব্যৱহাৰ সুচনা কৰিছিল। বৈদিক সংস্কৃতি, বৌদ্ধ, জৈন, ইছলাম, খ্ৰীষ্টান আৰু শিখ ধৰ্মৰ ধাৰণাসমূহে ভাৰতীয় সংস্কৃতিত ন-ন ধাৰাৰ সৃষ্টি কৰিলে।
বিকাশ আৰু একতা: বিভিন্ন ভৌগোলিক পৰিৱেশ আৰু শাসন ব্যৱস্থাত স্বকীয় ৰীতি-নীতি ধৰি ৰাখিও বিভিন্ন সমাজে পৰস্পৰৰ কৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা দেখুৱাই সংহতি গঢ়ি তুলিছে। এই সংমিশ্ৰণে ভাৰতক সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদৰ এক অতুলনীয় ৰূপ দিলে।
২। 'ভাৰতৰ প্ৰাচীন যুগত ৰচিত সংস্কৃত সাহিত্যৰাজিত ভাৰতীয় সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ আত্মা নিহিত হৈ আছে বুলি ক'লে সম্ভৱতঃ অতিৰঞ্জিত কৰা নহ'ব'- বাক্যশাৰীৰ ভাবাৰ্থ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্য ভাৰতীয় সভ্যতা, আদৰ্শ আৰু মূল্যবোধৰ মূল আধাৰ। এই গ্ৰন্থসমূহৰ যোগেদিয়েই ভাৰতীয় চিন্তা আৰু সাংস্কৃতিক ঐক্য গঢ় লৈ উঠিছে।
জ্ঞান আৰু সাহিত্য সম্ভাৰ: বেদসংহিতা, ব্ৰাহ্মণ, আৰণ্যক, উপনিষদ, ৰামায়ণ, মহাভাৰত, ভাগৱত, পুৰাণ আদি ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ উপৰিও কৌটিল্যৰ 'অৰ্থশাস্ত্ৰ', চৰক আৰু সুশ্ৰুত সংহিতা (চিকিৎসা), কালাদাসৰ কাব্য, আৰু আৰ্যভট্ট-বৰাহমিহিৰৰ বিজ্ঞানভিত্তিক গ্ৰন্থসমূহে প্ৰাচীন ভাৰতীয়সকলৰ পাণ্ডিত্য বিকাশৰ পৰিচয় দিয়ে।
জীৱন দৰ্শন আৰু মূল্যবোধ: সংস্কৃত সাহিত্যত প্ৰকাশ পোৱা নীতিবাণী যেনে— 'সত্যমেব জয়তে' (মুণ্ডক উপনিষদ), 'অহিংসা পৰম ধৰ্ম' (মহাভাৰত), 'জননী জন্মভূমিশ্চ স্বৰ্গাদপি গৰীয়সী' (ৰামায়ণ), আৰু 'বসুধৈৱ কুটুম্বকম্' (মহোপনিষদ) আদি নীতিয়ে ভাৰতীয় মূল্যবোধৰ প্ৰধান ভেটি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।
সামাজিক আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰণা: বৰ্ণাশ্ৰম ব্যৱস্থা, গুৰু-অতিথিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা, জন্মান্তৰবাদ, আৰু মোক্ষলাভৰ ধাৰণাসমূহো এই সাহিত্যৰ পৰাই সমগ্ৰ ভাৰতত প্ৰচাৰ হৈছিল। গতিকে, প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্যই ভাৰতীয় সংস্কৃতিক প্ৰাণ আৰু আত্মা যোগাই আহিছে।
৩। ভাৰতৰ ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
ভাৰতবৰ্ষ হৈছে পৃথিৱীৰ বহু প্ৰধান ধৰ্মৰ জন্মস্থান আৰু সমন্বয়ৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ।
প্ৰাচীন আৰু বৈদিক উৎস: সিন্ধু সভ্যতাত পশুপতি (শিৱ), শিৱলিংগ, মাতৃদেৱী আৰু টোটেম বিশ্বাস (জীৱ-জন্তুৰ পূজা) পৰা ধৰ্মীয় চিন্তাৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। বৈদিক যুগত ঋকবেদ প্ৰমুখ্যে চাৰি বেদ আৰু উপনিষদৰ জৰিয়তে একশ্বৰবাদ আৰু কৰ্মফলৰ ধাৰণা গঢ় লয়।
বৌদ্ধ, জৈন আৰু বৈষ্ণৱ আন্দোলন: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত গৌতম বুদ্ধ আৰু মহাবীৰ জৈনৰ সম্প্ৰসাৰণে অহিংসা আৰু সৰল ধৰ্মীয় পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। মধ্যযুগত সমগ্ৰ ভাৰততে ভক্তি আন্দোলনে (যেনে— শংকৰদেৱ, ৰামানুজাচাৰ্য, কবীৰ, চৈতন্য মহাপ্ৰভু) সহজ ভক্তি মাৰ্গৰ প্ৰচাৰ কৰিলে।
অন্যান্য ধৰ্মৰ আগমন আৰু সহৱস্থান: ইছলাম, খ্ৰীষ্টান, শিখ আৰু পাৰ্চী ধৰ্মৰ লোকসকলে নিজ নিজ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উপাদান সানি ভাৰতৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণ সম্প্ৰীতিময় কৰি তুলিলে। হিন্দুধৰ্মৰ অন্তৰ্নিহিত উদাৰতা আৰু 'বসুধৈৱ কুটুম্বকম্' ভাৱনাই এই সকলো ধৰ্মক সহৱস্থানৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি দিছে।
৪। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ এক উমৈহতীয়া সুকীয়া পৰিচয় কেনেকৈ সৃষ্টি হৈছে?
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৮ খন ৰাজ্যৰ (অসম, অৰুণাচল, নাগালেণ্ড, মণিপুৰ, মিজোৰাম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু ছিকিম) ভূগোল আৰু সামাজিক গঠন পৰস্পৰ ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
ভৌগোলিক আৰু ঐতিহাসিক একক: ঔপনিৱেশিক ব্ৰিটিছ শাসকসকলে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোক প্ৰশাসনিক সুবিধাত 'উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল' হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। দুৰ্গম পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি, নদী-উপত্যকা আৰু এক বিচ্ছিন্ন ভৌগোলিক অৱস্থানে এওঁলোকক ঐক্যবদ্ধ কৰিছে।
জীৱনধাৰা আৰু পৰম্পৰা: বেছিভাগ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত খেৰ-বাঁহৰ চাংঘৰ, ঝুম খেতিৰ পৰম্পৰা, স্থানীয়ভাৱে প্ৰস্তুত কৰা মদিৰাপান, আমিষ আহাৰ আৰু পৰম্পৰাগত গাঁও-প্ৰশাসন আদি সামাজিক বৈশিষ্ট্যবোৰ বহুখিনি একে।
কঠিন সংগ্ৰাম আৰু উমৈহতীয়া প্ৰকৃতি: প্ৰকৃতিৰ সংগ্ৰামময় পৰিৱেশে মানুহখিনিক কঠোৰ পৰিশ্ৰমী, সাহসী আৰু আত্মবিশ্বাসী কৰি তুলিছে। আধুনিক কালত অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিবহণ আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনত 'উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল পৰিষদ' (NEC) গঠন আদিৰ জৰিয়তেও এটা উমৈহতীয়া সুকীয়া পৰিচয় গঢ় লৈ উঠিছে।
৫। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণ বৰ বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সংমিশ্ৰিত:
প্ৰকৃতি-প্ৰাণবাদ (Animism): ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত প্ৰকৃতি উপাসনাৰ পৰম্পৰা আজিও বৰ্তি আছে (যেনে— অৰুণাচলৰ ডনিপ' বা চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ পূজা)।
হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম: অতি প্ৰাচীনকালৰে পৰা অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু মণিপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ ব্যাপক সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছিল। মণিপুৰৰ মেইটেইসকল চৈতন্যপন্থী বৈষ্ণৱ ধৰ্মত দীক্ষিত।
খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পাছত ১৮৩০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলৰ প্ৰভাৱত মেঘালয়, নাগালেণ্ড আৰু মিজোৰামৰ বেছিভাগ লোকে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।
বৌদ্ধ ধৰ্ম: অৰুণাচল প্ৰদেশ, ছিকিম আৰু উত্তৰ-পূব অসমৰ টাই জনগোষ্ঠীসমূহৰ (ফাকে, খামটি আদি) মাজত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰচলন আছে।
৬। 'অসমত আৰ্য-অনাৰ্য সকলোৰে সমন্বিত অৱদানেৰে এক সংমিশ্ৰিত সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি হৈছে'- এই প্ৰসংগটো চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অসম হ'ল প্ৰাচীন কালৰে পৰা বিভিন্ন নৃ-গোষ্ঠীৰ এক সংগমস্থল। চীনৰ পৰা ৰোমান সাম্ৰাজ্যলৈ যোৱা মহাৰেচমী পথৰ এটা শাখা অসমৰ ওপৰেৰে যোৱাৰ বাবে আৰু সুজলা-সুফলা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে নানা জনগোষ্ঠী ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।
নৃ-গোষ্ঠীয় উপাদান: অষ্ট্ৰিক, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড় আৰু আৰ্য নৰ্ডিক আদি সকলো নৃ-গোষ্ঠীৰে প্ৰভাৱ অসমত দেখা যায়।
কৃষ্টিগত সমন্বয়: বড়ো, কাৰ্বি, মিচিং, তিৱা, ৰাভা, আহোম আদি অনLevel অন আৰ্য উপাদানৰ লগত আৰ্য বা হিন্দু সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বিহু উৎসৱত অন আৰ্য কৃষিভিত্তিক কাম-কাজ আৰু আৰ্য ধৰ্মীয় অৰিহণা দুয়োটা মিল খাই পৰিছে।
ভাষা আৰু লোকাচাৰ: অসমিয়া ভাষাতো অন-আৰ্য (অষ্ট্ৰিক-তিব্বতোবৰ্মণ) শব্দৰ প্ৰচুৰ সমাহাৰ আছে। এই আৰ্য-অন আৰ্যৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক মৈত্রীয়েই আধুনিক অসমীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰধান ভেটি।
৭। অসমৰ চিত্ৰ কলাৰ ঐতিহ্যৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
অসমত সপ্তদশ শতিকাৰ পৰা সাঁচিপাতত ৰজাঘৰীয়া আৰু সত্ৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতাত ক্ষুদ্ৰাকৃতিৰ পুথি-চিত্ৰ অংকনৰ এক বিখ্যাত পৰম্পৰা আৰম্ভ হয়।
প্ৰধান গ্ৰন্থসমূহ: 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ', 'চিত্ৰ ভাগৱত', 'গীত গোৱিন্দ', 'আনন্দলহৰী', 'কুমাৰ হৰণ', আৰু 'শংখচূড় বধ' আদি পুথিত মনোৰম চিত্ৰ আঁকা হৈছে।
অংকন শৈলী আৰু প্ৰাকৃতিক ৰং: চিত্ৰসমূহ আঁকিবলৈ এলান্ধু, হালধি, শিলিখা, কেঁচুৰ ৰস আদি প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। চিত্ৰৰ পটভূমিত বিশেষ ৰং বোলাই তাৰ ওপৰত মানুহ, দেৱ-দেৱী, ৰাজদৰবাৰ, যুদ্ধ আৰু জীৱ-জন্তুৰ ছবি অংকন কৰা হৈছিল।
চিত্ৰকৰ: সুকুমাৰ বৰকায়থৰ 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' পুথিত 'দিলবৰ' আৰু 'দোচাই' নামৰ দুজন চিত্ৰকৰে অঁকা হাতীৰ ছবিবোৰ অসমৰ চিত্ৰকলাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন।
৮। অসমৰ ধৰ্মীয় বিবিধতা আৰু সংহতিৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
অসমত ধৰ্মীয় বিবিধতা থকা সত্ত্বেও এক সুদৃঢ় ধৰ্মীয় সংহতি বিদ্যমান।
বিবিধতা: অসমৰ বেছিভাগ মানুহ হিন্দুধৰ্মী, য’ত শাক্ত (কামাখ্যা মন্দিৰ), শৈৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মালম্বী লোক আছে। ইয়াৰ উপৰিও ইছলাম, খ্ৰীষ্টান, বৌদ্ধ (টাই ফাকে, আইতন আদি), শিখ আৰু জনজাতীয় ধৰ্মপন্থাৰ লোকসকলে মিলাপ্ৰীতিৰে বাস কৰে।
সংহতিৰ প্ৰতীক:
হাজোৰ পোৱামক্কা ইছলামধৰ্মীৰ বাবে আৰু কাষৰ হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ হিন্দুসকলৰ বাবে অতি পৱিত্ৰ, যিয়ে সম্প্ৰীতি নিৰ্দেশ কৰে।
চুফী সাধক আজানপীৰে ৰচনা কৰা 'জিকিৰ আৰু জাৰি' গীতবোৰে অসমীয়া লোকগীতৰ ৰূপ লৈ সম্প্ৰীতিৰ বার্তা বিলিয়ায়।
মধ্যযুগৰ আহোম স্বৰ্গদেউসকলেও সকলো ধৰ্মৰ স্থান নিৰ্মাণ কৰাই উদাৰ নীতি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। সেয়ে অসমত ধৰ্মীয় মতানৈক্যৰ পৰিৱৰ্তে ভাতৃত্ববোধ হে স্পষ্ট হৈ পৰে।
৯। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্য ৰাজ্যকেইখনৰ তুলনাত অসমত সাংস্কৃতিক বিবিধতা, সংমিশ্ৰণ আৰু বিৱৰ্তন কিয় অধিকতৰ হৈছে?
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আন ৰাজ্যৰ তুলনাত অসমত সংমিশ্ৰণ আৰু বিৱৰ্তন অধিক হোৱাৰ মুখ্য কাৰণসমূহ হ’ল:
১/ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সাৰুৱা ভূখণ্ড: ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকা সমতল আৰু অত্যন্ত সাৰুৱা হোৱাৰ বাবে কৃষি আৰু জীৱিকাৰ বাবে প্ৰাচীন কালৰে পৰা বৈচিত্ৰ্যময় লোকৰ আগমন ঘটিছিল।
২/ প্ৰব্ৰজন আৰু সংযোগ: ব্যৱসায়-বাণিজ্য, তীৰ্থভ্ৰমণ আৰু মহাৰেচমী পথৰ (Silk Route) সংযোগৰ বাবে বিদেশী আৰু অন্যান্য নৃ-গোষ্ঠী ইয়ালৈ আহি স্থায়ীভাৱে বাস কৰিবলৈ লৈছিল।
৩/ প্ৰশাসনিক উদাৰতা আৰু ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱ: বৰ্মন, পাল, কোচ আৰু বিশেষকৈ আহোম ৰজাসকলে সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন গুণী-জ্ঞানী আৰু ধৰ্মীয় লোকসকলক আদৰি আনি মাটি-বাৰী দি সংস্থাপিত কৰিছিল।
৪/ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলন: শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ বৈষ্ণৱ আন্দোলনে পাহাৰ-ভৈয়ামৰ ভিন ভিন জাতি-জনগোষ্ঠীক একেটা নামঘৰ আৰু সংস্কৃতিলৈ আনি সমন্বয় সাধন কৰিছিল।
১০। 'লোক সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ বাবে দৰাচলতে সমগ্ৰ সমাজখনেই এখন কিতাপৰ দৰে'- এই প্ৰসংগত তোমাৰ মন্তব্য আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ:
গ্ৰন্থৰ তাত্ত্বিক জ্ঞানতকৈ লোক-সংস্কৃতি প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰতিফলিত হয় সমাজৰ প্ৰতিটো দিনৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু জীৱনধাৰাত। সেয়েহে সমাজখনক কিতাপৰ লগত তুলনা কৰাটো সম্পূৰ্ণ যুক্তিযুক্ত।
অনুপচাৰিক শিক্ষণ: লোক-সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে শিকা নাযায়। মানুহে নিজৰ পৰিয়াল, সমাজ, আৰু জ্যেষ্ঠসকলক দেখি-শুনি বংশানুক্ৰমে ইয়াৰ জ্ঞান আহৰণ কৰে।
সমাজৰ সংৰক্ষিত উপাদান: সমাজখনত চলি থকা লোকগীত (বিয়ানাম, কামৰূপী-গোৱালপৰীয়া গীত), ওজাপালি, জনজাতীয় নৃত্য (বাগুৰুম্বা, চেৰাও, খাইৰাম), ৰন্ধন প্ৰণালী, সাজ-পাৰ, পোহপাল আৰু উৎসৱ-পাৰ্বণসমূহ (যেনে— বিহু, হৰ্ণবিল) প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে সমাজৰ সূক্ষ্ম মনস্তত্ত্ব আৰু ইতিহাস অনুধাৱন কৰিব পাৰি।
উপসংহাৰ: সমাজত বসবাস কৰা সদস্যসকলৰ কাৰ্যকলাপ নিৰীক্ষণ কৰিলে সমাজখনৰ আচল ছবিখন উন্মোচিত হয়, যি কোনো লিখিত কিতাপতকৈও অধিক জীৱন্ত আৰু প্ৰত্যক্ষ।
১। সিন্ধু সভ্যতাৰ পূব সীমা গাংগেয় উপত্যকাৰ কোন ঠাইলৈ বিস্তৃত আছিল?
উত্তৰ: সিন্ধু সভ্যতাৰ পূব সীমা গাংগেয় উপত্যকাৰ মীৰাট পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল।
২। সিন্ধু সভ্যতাত নাগৰিক সংস্কৃতিৰ বিকাশ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দত (4th Millennium BC) সিন্ধু সভ্যতাত নাগৰিক সংস্কৃতিৰ বিকাশ হৈছিল।
৩। ঋকবেদৰ আনুমানিক ৰচনা কাল কি?
উত্তৰ: ঋকবেদৰ আনুমানিক ৰচনা কাল হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০০ চনৰ ভিতৰত।
৪। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্রতীকত থকা 'সত্যমেব জয়তে' এই বাক্যশাৰী মূলতঃ কোনখন গ্ৰন্থৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰ: 'সত্যমেব জয়তে' বাক্যশাৰী মূলতঃ মুণ্ডক উপনিষদৰ পৰা লোৱা হৈছে।
৫। প্রাচীন ভাৰতত ৰচিত ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ক বিখ্যাত গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: কৌটিল্যৰ 'অর্থশাস্ত্র'।
৬। 'বিবিধতাৰ মাজত একতা' (Unity in Diversity) এই বাক্যাংশ কোনখন গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে স্থায়িত্ব লাভ কৰিলে?
উত্তৰ: জৱাহৰলাল নেহৰুৰ 'ভাৰত সম্ভেদ' (Discovery of India) গ্ৰন্থখনিৰ জৰিয়তে স্থায়িত্ব লাভ কৰিলে।
৭। ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্পকলাৰ কোনটো শৈলীত গ্রীক-ৰোমান কলা-কৌশলৰ প্ৰয়োগ হৈছিল?
উত্তৰ: গান্ধাৰ শিল্পকলাত।
৮। ভৰত মুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰ কেতিয়া ৰচিত হৈছিল?
উত্তৰ: আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় ২০০ চনৰ ভিতৰত ৰচিত হৈছিল।
৯। ভৰতৰ নাট্যশাস্ত্রত কিমানটা শ্লোক আছে?
উত্তৰ: প্ৰায় ৬০০০ টা শ্লোক আছে।
১০। হেৰাকা আন্দোলন কি?
উত্তৰ: 'হেৰাকা' হ'ল নগালেণ্ডৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মবিশ্বাস তথা সংস্কৃতি সংৰক্ষণ আৰু পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ উদ্দেশ্যে স্বাধীনতা সংগ্ৰামী ৰাণী গাইডালুৱে গঢ়ি তোলা এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক আৰু ধাৰ্মিক আন্দোলন।
১১। নগালেণ্ডৰ 'হৰ্ণবিল' উৎসৱ কি জীৱৰ নামত উৎসৰ্গিত?
উত্তৰ: ধনেশ পক্ষী (Hornbill)-ৰ নামত উৎসৰ্গিত।
১২। 'চপছৰ কূট' কোন ৰাজ্যৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ?
উত্তৰ: মিজোৰামৰ।
১৩। মিজো শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: মিজো শব্দৰ অৰ্থ হ'ল 'পাহাৰৰ বাসিন্দা'।
১৪। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ কোন ৰাজ্যত মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজ ব্যৱস্থা প্ৰচলিত?
উত্তৰ: মেঘালয়ত।
১৫। মণিপুৰী নৃত্য কি মূল বিষয়-বস্তুক আলম কৰি গঢ়ি উঠিছে?
উত্তৰ: শ্ৰীচৈতন্য মহাপ্ৰভুৰ শৈশৱ আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ কৃষ্ণলীলাৰ আলম কৰি গঢ়ি উঠিছে।
চমুটোকা
১। প্রাচীন ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্প
ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্প অতি প্ৰাচীন আৰু চহকী। সিন্ধু সভ্যতাৰ পোৰা মাটি, শিল আৰু ধাতুৰ মূৰ্তিৰ পৰাই ইয়াৰ আৰম্ভণি ঘটে। পৰৱৰ্তী সময়ত বুদ্ধ, মহাবীৰ, হিন্দু দেৱ-দেৱী আৰু অশোক স্তম্ভৰ সিংহৰ মূৰ্তি আদি নিৰ্মাণত এই শিল্পৰ বিশেষ উৎকৰ্ষ ঘটিছিল। ভাৰতৰ ভাস্কৰ্য শিল্পক ঘাইকৈ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি— গান্ধাৰ শিল্পকলা (য’ত গ্ৰীক-ৰোমান প্ৰভাৱ আছিল), মথুৰা শিল্পকলা আৰু অমৰাৱতী শিল্পকলা।
২। ভাৰতীয় চিত্ৰকলা
প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিত্ৰকলাক মূলত: বৃহদাকাৰ দেৱাল চিত্ৰ (Wall Paintings) আৰু ক্ষুদ্ৰাকাৰ চিত্ৰ (Miniatures) — এই দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি। মহাৰাষ্ট্ৰৰ অজন্তা আৰু বাঘ গুহাৰ দেৱাল চিত্ৰসমূহ সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰসিদ্ধ। দশম শতিকাৰ পৰা তালপাত, সাঁচিপাত আদিত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ আঁকা হৈছিল। মোগল যুগৰ সম্ৰাটসকলৰ (আকবৰ, জাহাংগীৰ, ছাহজাহান) পৃষ্ঠপোষকতাত পাৰস্য ৰীতিৰে আকৰ্ষণীয় ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰশৈলীৰ বিকাশ হৈছিল, য’ত ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু দৰবাৰৰ দৃশ্য অংকন কৰা হৈছিল।
৩। ভাৰতৰ সংগীত আৰু নৃত্যকলাৰ ঐতিহ্য
ভাৰতৰ সংগীতৰ উৎস বৈদিক যুগৰ 'সামবেদ'ৰ স্তোত্ৰসমূহৰ মাজত পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০- খ্ৰীষ্টীয় ২০০ চনৰ ভিতৰত ভৰত মুনিৰ 'নাট্যশাস্ত্ৰ' ৰচিত হয়, যি সংগীত আৰু নৃত্যৰ মূল আধাৰ। ভাৰতীয় সংগীতৰ ধ্ৰুপদী আৰু লোক-সংগীতৰ ধাৰাত ভিন ভিন বাদ্যযন্ত্ৰ (বীণা, চেতাৰ, বাঁহী, তবলা আদি) ব্যৱহাৰ হয়। ভাৰতত সংগীত নাটক অকাদেমিৰ দ্বাৰা স্বীকৃত ৮ বিধ ধ্ৰুপদী নৃত্য আছে: কথাকলি, মোহিনী আট্টম, ভাৰতনাট্যম, কুচিপুড়ী, অডিছি, কথক, সত্ৰীয়া আৰু মণিপুৰী।
৪। অসমৰ ভাস্কৰ্য শিল্প
অসমৰ বিভিন্ন স্থানৰ মন্দিৰৰ দেৱালত খোদিত আৰু শিল, কাঠ, হাতীৰ দাঁত, তাম, সোণ-ৰূপেৰে নিৰ্মিত নানা দেৱ-দেৱীৰ ভাস্কৰ্য পোৱা যায়। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ শিলৰ তোৰণত খোদিত গংগা-যমুনাৰ মূৰ্তি ষষ্ঠ শতিকাৰ গুপ্তযুগৰ ভাস্কৰ্যৰ এক শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন। ইয়াৰ উপৰিও মদন কামদেৱ, আমবাৰী, বামুণী পাহাৰ, সূৰ্য পাহাৰ আদিত দ্বি-মাত্ৰিক আৰু ত্ৰি-মাত্ৰিক ভাস্কৰ্যৰ অনন্য নিদৰ্শন সিঁচৰতি হৈ আছে।
৫। অসমৰ স্থাপত্য শিল্প
অসমৰ বেছিভাগ স্থাপত্যই মধ্যযুগৰ আহোম আৰু কোচ ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত হৈছিল। আহোম ৰাজত্বকালত শিৱসাগৰত নিৰ্মিত কাৰেংঘৰ, তলাতল ঘৰ আৰু ৰংঘৰ ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। ইয়াৰ উপৰিও কামাখ্যা মন্দিৰ, শিৱদ’ল, বিষ্ণুদ’ল, হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ আদি নাগৰ আৰু ৱেচৰ শৈলীত নিৰ্মিত। ইটা আৰু শিল গাঁথিবলৈ বৰালি মাছ, কণী, বৰা চাউল আদিৰে 'কৰাল' বনোৱা হৈছিল আৰু স্থাপত্য নিৰ্মাণ চোৱাচিতা কৰিবলৈ 'চাংৰুং ফুকন' নামৰ বিশেষ বিষয়া নিযুক্ত কৰা হৈছিল।
৬। অসমৰ বৈষ্ণৱী সাহিত্য
পঞ্চদশ শতিকাত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ নেতৃত্বত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম আন্দোলনৰ ফলস্বৰূপে অসমীয়াত বৈষ্ণৱী সাহিত্যৰ জোৱাৰ উঠে। ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু আছিল ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু ভাগৱত পুৰাণ। শংকৰদেৱৰ 'কীৰ্তন ঘোষা', অংকীয়া নাটসমূহ (যেনে- ৰুক্মিণী হৰণ, পাৰিজাত হৰণ) আৰু মাধৱদেৱৰ 'নামঘোষা', 'ভক্তি ৰত্নাৱলী' আৰু বৰগীতসমূহ এই সাহিত্যৰ মূল অমূল্য সম্পদ। ইয়াৰ পাছত ভট্টদেৱে 'কথাগীতা' আদি লিখি অসমীয়া গদ্য সাহিত্যৰো সূচনা কৰে।
৭। অসমৰ লোক-সংগীত
অসমৰ জনজীৱন লোক-সংগীতত অনন্য আৰু বৈচিত্ৰ্যময়। দৈনন্দিন সুখ-দুখ, ভক্তি ভাব আৰু প্ৰকৃতিৰ লগত জড়িত বিভিন্ন লোকগীতৰ প্ৰচলন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কামৰূপী লোকগীত, গোৱালপৰীয়া লোকগীত, বিয়ানাম, নিচুকণি গীত, টোকাৰী গীত, নামতী গীত আদি প্ৰধান। লোক-সংগীতলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা (পদ্মশ্ৰী), খগেন মহন্ত আৰু ৰামেশ্বৰ পাঠকৰ দৰে বিশিষ্ট শিল্পীসকলে সংগীত নাটক অকাদেমি বঁটা লাভ কৰিছে।
৮। অসমৰ ধৰ্মীয় সংহতি
অসমত সুদূৰ অতীতৰ পৰাই হিন্দু, ইছলাম, বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টান, শিখ আৰু বিভিন্ন জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকে মিলাপ্ৰীতিৰে বসবাস কৰি আহিছে। হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্ত, শৈৱ, আৰু বৈষ্ণৱ মাৰ্গৰ সমান্তৰালভাৱে ইছলামধৰ্মীসকলৰ হাজোৰ পোৱামক্কা বিখ্যাত। চুফী সাধক আজানপীৰে ৰচনা কৰা 'জিকিৰ আৰু জাৰি'য়ে ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ বাৰ্তা কঢ়িয়ায়। সেইদৰে মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত অহা শিখসকল আৰু বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ টাই-ফাকে আদি সকলেও অসমীয়া সংস্কৃতিৰ লগত বিলীন হৈ এক ধৰ্মীয় সংহতি গঢ়ি তুলিছে।
৯। অসমৰ বুৰঞ্জী সাহিত্য
আহোম ৰাজত্বকালত ৰাজকীয় ঘটনাৱলীৰ লিখিত বিবৰণ বা 'বুৰঞ্জী' লিখাৰ এক অপূৰ্ব পৰম্পৰা গঢ়ি উঠিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত আহোমৰ নিজস্ব 'টাই' ভাষাত লিখা হৈছিল যদিও ষোড়শ শতিকাৰ পৰা বৈয়াকৰণিক আৰু প্ৰাসাদোপযোগী অসমীয়া ভাষাত বুৰঞ্জী লিখা আৰম্ভ হয়। 'দেওধাই বুৰঞ্জী', 'তুংখুঙ্গীয়া বুৰঞ্জী', 'কছাৰী বুৰঞ্জী', 'পাদশ্যাহ বুৰঞ্জী' আদি অসমীয়া গদ্য আৰু ঐতিহাসিক সাহিত্যৰ অন্যতম সাহিত্যিক সম্পদ।
১০। বিহু উৎসৱ
বিহু অসমৰ জাতীয় আৰু আটাইতকৈ আদৰৰ উৎসৱ। বছৰত তিনিটা বিহু পালন কৰা হয়:
১/ ৰঙালী বা ব’হাগ বিহু: চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ পৰা কৃষি আৰম্ভণি আৰু বসন্তক আদৰিবলৈ পালন কৰা হয়, য’ত প্ৰথম দিনা গৰু বিহু আৰু পাছত মানুহ বিহু হিচাপে পালন কৰা হয়।
২/ কঙালী বা কাতি বিহু: কাতি মাহত শস্যৰ সুৰক্ষা আৰু অভাৱৰ সময়ত তুলসী তলত আৰু পথাৰত চাকি জ্বলাই পালন কৰা হয়।
৩/ ভোগালী বা মাঘ বিহু: পুহ মাহৰ শেষত খেতি চপোৱাৰ পাছত মেজি পুৰি, ভেলাঘৰ সাজি, পিঠা-পনা আৰু ভোজ-ভাটেৰে উলহ-মালহেৰে পালন কৰা হয়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
ভাৰতীয় সংস্কৃতি হৈছে সুদীৰ্ঘ অতীতৰ এক বৰ্ণাঢ্য আৰু সংমিশ্ৰিত সৃষ্টি। সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদ (Multi-culturalism) বুলিলে সমাজৰ বৈচিত্ৰ্যময় সংস্কৃতিক স্বীকাৰ কৰা, শ্ৰদ্ধা জনোৱা আৰু সহৱস্থানৰ মনোভাৱক বুজায়।
উৎপত্তি আৰু নৃ-গোষ্ঠীয় সংমিশ্ৰণ: সিন্ধু সভ্যতাৰ সময়তেই দ্ৰাবিড়সকলৰ সংস্কৃতি বিকাশ হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও নিগ্ৰো, প্ৰ'ট-অষ্ট্ৰালয়ড (অষ্ট্ৰিক), মংগোলীয় আৰু পশ্চিমৰ ব্ৰেচিচেফালিক আদি নৃ-গোষ্ঠীৰ লোকে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তাৰ পাছত নৰ্ডিক আৰ্যসকলৰ আগমনে বিভিন্ন সামাজিক, ভাষিক আৰু ধাৰ্মিক গোটৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই বহুমাত্রিক ৰূপ দান কৰে।
সংস্কৃতিৰ আদান-প্ৰদান: অষ্ট্ৰিকসকলে ধান খেতি, সূতা কটা, সেন্দূৰ আৰু হালধিৰ ব্যৱহাৰ সুচনা কৰিছিল। বৈদিক সংস্কৃতি, বৌদ্ধ, জৈন, ইছলাম, খ্ৰীষ্টান আৰু শিখ ধৰ্মৰ ধাৰণাসমূহে ভাৰতীয় সংস্কৃতিত ন-ন ধাৰাৰ সৃষ্টি কৰিলে।
বিকাশ আৰু একতা: বিভিন্ন ভৌগোলিক পৰিৱেশ আৰু শাসন ব্যৱস্থাত স্বকীয় ৰীতি-নীতি ধৰি ৰাখিও বিভিন্ন সমাজে পৰস্পৰৰ কৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা দেখুৱাই সংহতি গঢ়ি তুলিছে। এই সংমিশ্ৰণে ভাৰতক সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদৰ এক অতুলনীয় ৰূপ দিলে।
২। 'ভাৰতৰ প্ৰাচীন যুগত ৰচিত সংস্কৃত সাহিত্যৰাজিত ভাৰতীয় সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ আত্মা নিহিত হৈ আছে বুলি ক'লে সম্ভৱতঃ অতিৰঞ্জিত কৰা নহ'ব'- বাক্যশাৰীৰ ভাবাৰ্থ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্য ভাৰতীয় সভ্যতা, আদৰ্শ আৰু মূল্যবোধৰ মূল আধাৰ। এই গ্ৰন্থসমূহৰ যোগেদিয়েই ভাৰতীয় চিন্তা আৰু সাংস্কৃতিক ঐক্য গঢ় লৈ উঠিছে।
জ্ঞান আৰু সাহিত্য সম্ভাৰ: বেদসংহিতা, ব্ৰাহ্মণ, আৰণ্যক, উপনিষদ, ৰামায়ণ, মহাভাৰত, ভাগৱত, পুৰাণ আদি ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ উপৰিও কৌটিল্যৰ 'অৰ্থশাস্ত্ৰ', চৰক আৰু সুশ্ৰুত সংহিতা (চিকিৎসা), কালাদাসৰ কাব্য, আৰু আৰ্যভট্ট-বৰাহমিহিৰৰ বিজ্ঞানভিত্তিক গ্ৰন্থসমূহে প্ৰাচীন ভাৰতীয়সকলৰ পাণ্ডিত্য বিকাশৰ পৰিচয় দিয়ে।
জীৱন দৰ্শন আৰু মূল্যবোধ: সংস্কৃত সাহিত্যত প্ৰকাশ পোৱা নীতিবাণী যেনে— 'সত্যমেব জয়তে' (মুণ্ডক উপনিষদ), 'অহিংসা পৰম ধৰ্ম' (মহাভাৰত), 'জননী জন্মভূমিশ্চ স্বৰ্গাদপি গৰীয়সী' (ৰামায়ণ), আৰু 'বসুধৈৱ কুটুম্বকম্' (মহোপনিষদ) আদি নীতিয়ে ভাৰতীয় মূল্যবোধৰ প্ৰধান ভেটি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।
সামাজিক আৰু আধ্যাত্মিক ধাৰণা: বৰ্ণাশ্ৰম ব্যৱস্থা, গুৰু-অতিথিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা, জন্মান্তৰবাদ, আৰু মোক্ষলাভৰ ধাৰণাসমূহো এই সাহিত্যৰ পৰাই সমগ্ৰ ভাৰতত প্ৰচাৰ হৈছিল। গতিকে, প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্যই ভাৰতীয় সংস্কৃতিক প্ৰাণ আৰু আত্মা যোগাই আহিছে।
৩। ভাৰতৰ ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
ভাৰতবৰ্ষ হৈছে পৃথিৱীৰ বহু প্ৰধান ধৰ্মৰ জন্মস্থান আৰু সমন্বয়ৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ।
প্ৰাচীন আৰু বৈদিক উৎস: সিন্ধু সভ্যতাত পশুপতি (শিৱ), শিৱলিংগ, মাতৃদেৱী আৰু টোটেম বিশ্বাস (জীৱ-জন্তুৰ পূজা) পৰা ধৰ্মীয় চিন্তাৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। বৈদিক যুগত ঋকবেদ প্ৰমুখ্যে চাৰি বেদ আৰু উপনিষদৰ জৰিয়তে একশ্বৰবাদ আৰু কৰ্মফলৰ ধাৰণা গঢ় লয়।
বৌদ্ধ, জৈন আৰু বৈষ্ণৱ আন্দোলন: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত গৌতম বুদ্ধ আৰু মহাবীৰ জৈনৰ সম্প্ৰসাৰণে অহিংসা আৰু সৰল ধৰ্মীয় পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। মধ্যযুগত সমগ্ৰ ভাৰততে ভক্তি আন্দোলনে (যেনে— শংকৰদেৱ, ৰামানুজাচাৰ্য, কবীৰ, চৈতন্য মহাপ্ৰভু) সহজ ভক্তি মাৰ্গৰ প্ৰচাৰ কৰিলে।
অন্যান্য ধৰ্মৰ আগমন আৰু সহৱস্থান: ইছলাম, খ্ৰীষ্টান, শিখ আৰু পাৰ্চী ধৰ্মৰ লোকসকলে নিজ নিজ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উপাদান সানি ভাৰতৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণ সম্প্ৰীতিময় কৰি তুলিলে। হিন্দুধৰ্মৰ অন্তৰ্নিহিত উদাৰতা আৰু 'বসুধৈৱ কুটুম্বকম্' ভাৱনাই এই সকলো ধৰ্মক সহৱস্থানৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি দিছে।
৪। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ এক উমৈহতীয়া সুকীয়া পৰিচয় কেনেকৈ সৃষ্টি হৈছে?
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৮ খন ৰাজ্যৰ (অসম, অৰুণাচল, নাগালেণ্ড, মণিপুৰ, মিজোৰাম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু ছিকিম) ভূগোল আৰু সামাজিক গঠন পৰস্পৰ ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
ভৌগোলিক আৰু ঐতিহাসিক একক: ঔপনিৱেশিক ব্ৰিটিছ শাসকসকলে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোক প্ৰশাসনিক সুবিধাত 'উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল' হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। দুৰ্গম পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি, নদী-উপত্যকা আৰু এক বিচ্ছিন্ন ভৌগোলিক অৱস্থানে এওঁলোকক ঐক্যবদ্ধ কৰিছে।
জীৱনধাৰা আৰু পৰম্পৰা: বেছিভাগ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত খেৰ-বাঁহৰ চাংঘৰ, ঝুম খেতিৰ পৰম্পৰা, স্থানীয়ভাৱে প্ৰস্তুত কৰা মদিৰাপান, আমিষ আহাৰ আৰু পৰম্পৰাগত গাঁও-প্ৰশাসন আদি সামাজিক বৈশিষ্ট্যবোৰ বহুখিনি একে।
কঠিন সংগ্ৰাম আৰু উমৈহতীয়া প্ৰকৃতি: প্ৰকৃতিৰ সংগ্ৰামময় পৰিৱেশে মানুহখিনিক কঠোৰ পৰিশ্ৰমী, সাহসী আৰু আত্মবিশ্বাসী কৰি তুলিছে। আধুনিক কালত অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিবহণ আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনত 'উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল পৰিষদ' (NEC) গঠন আদিৰ জৰিয়তেও এটা উমৈহতীয়া সুকীয়া পৰিচয় গঢ় লৈ উঠিছে।
৫। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ধৰ্মীয় বাতাৱৰণ বৰ বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সংমিশ্ৰিত:
প্ৰকৃতি-প্ৰাণবাদ (Animism): ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত প্ৰকৃতি উপাসনাৰ পৰম্পৰা আজিও বৰ্তি আছে (যেনে— অৰুণাচলৰ ডনিপ' বা চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ পূজা)।
হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম: অতি প্ৰাচীনকালৰে পৰা অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু মণিপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ ব্যাপক সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছিল। মণিপুৰৰ মেইটেইসকল চৈতন্যপন্থী বৈষ্ণৱ ধৰ্মত দীক্ষিত।
খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম: ব্ৰিটিছসকলৰ আগমনৰ পাছত ১৮৩০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলৰ প্ৰভাৱত মেঘালয়, নাগালেণ্ড আৰু মিজোৰামৰ বেছিভাগ লোকে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।
বৌদ্ধ ধৰ্ম: অৰুণাচল প্ৰদেশ, ছিকিম আৰু উত্তৰ-পূব অসমৰ টাই জনগোষ্ঠীসমূহৰ (ফাকে, খামটি আদি) মাজত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰচলন আছে।
৬। 'অসমত আৰ্য-অনাৰ্য সকলোৰে সমন্বিত অৱদানেৰে এক সংমিশ্ৰিত সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি হৈছে'- এই প্ৰসংগটো চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অসম হ'ল প্ৰাচীন কালৰে পৰা বিভিন্ন নৃ-গোষ্ঠীৰ এক সংগমস্থল। চীনৰ পৰা ৰোমান সাম্ৰাজ্যলৈ যোৱা মহাৰেচমী পথৰ এটা শাখা অসমৰ ওপৰেৰে যোৱাৰ বাবে আৰু সুজলা-সুফলা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে নানা জনগোষ্ঠী ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।
নৃ-গোষ্ঠীয় উপাদান: অষ্ট্ৰিক, মংগোলীয়, দ্ৰাবিড় আৰু আৰ্য নৰ্ডিক আদি সকলো নৃ-গোষ্ঠীৰে প্ৰভাৱ অসমত দেখা যায়।
কৃষ্টিগত সমন্বয়: বড়ো, কাৰ্বি, মিচিং, তিৱা, ৰাভা, আহোম আদি অনLevel অন আৰ্য উপাদানৰ লগত আৰ্য বা হিন্দু সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বিহু উৎসৱত অন আৰ্য কৃষিভিত্তিক কাম-কাজ আৰু আৰ্য ধৰ্মীয় অৰিহণা দুয়োটা মিল খাই পৰিছে।
ভাষা আৰু লোকাচাৰ: অসমিয়া ভাষাতো অন-আৰ্য (অষ্ট্ৰিক-তিব্বতোবৰ্মণ) শব্দৰ প্ৰচুৰ সমাহাৰ আছে। এই আৰ্য-অন আৰ্যৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক মৈত্রীয়েই আধুনিক অসমীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰধান ভেটি।
৭। অসমৰ চিত্ৰ কলাৰ ঐতিহ্যৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ:
অসমত সপ্তদশ শতিকাৰ পৰা সাঁচিপাতত ৰজাঘৰীয়া আৰু সত্ৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতাত ক্ষুদ্ৰাকৃতিৰ পুথি-চিত্ৰ অংকনৰ এক বিখ্যাত পৰম্পৰা আৰম্ভ হয়।
প্ৰধান গ্ৰন্থসমূহ: 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ', 'চিত্ৰ ভাগৱত', 'গীত গোৱিন্দ', 'আনন্দলহৰী', 'কুমাৰ হৰণ', আৰু 'শংখচূড় বধ' আদি পুথিত মনোৰম চিত্ৰ আঁকা হৈছে।
অংকন শৈলী আৰু প্ৰাকৃতিক ৰং: চিত্ৰসমূহ আঁকিবলৈ এলান্ধু, হালধি, শিলিখা, কেঁচুৰ ৰস আদি প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। চিত্ৰৰ পটভূমিত বিশেষ ৰং বোলাই তাৰ ওপৰত মানুহ, দেৱ-দেৱী, ৰাজদৰবাৰ, যুদ্ধ আৰু জীৱ-জন্তুৰ ছবি অংকন কৰা হৈছিল।
চিত্ৰকৰ: সুকুমাৰ বৰকায়থৰ 'হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ' পুথিত 'দিলবৰ' আৰু 'দোচাই' নামৰ দুজন চিত্ৰকৰে অঁকা হাতীৰ ছবিবোৰ অসমৰ চিত্ৰকলাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন।
৮। অসমৰ ধৰ্মীয় বিবিধতা আৰু সংহতিৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
অসমত ধৰ্মীয় বিবিধতা থকা সত্ত্বেও এক সুদৃঢ় ধৰ্মীয় সংহতি বিদ্যমান।
বিবিধতা: অসমৰ বেছিভাগ মানুহ হিন্দুধৰ্মী, য’ত শাক্ত (কামাখ্যা মন্দিৰ), শৈৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মালম্বী লোক আছে। ইয়াৰ উপৰিও ইছলাম, খ্ৰীষ্টান, বৌদ্ধ (টাই ফাকে, আইতন আদি), শিখ আৰু জনজাতীয় ধৰ্মপন্থাৰ লোকসকলে মিলাপ্ৰীতিৰে বাস কৰে।
সংহতিৰ প্ৰতীক:
হাজোৰ পোৱামক্কা ইছলামধৰ্মীৰ বাবে আৰু কাষৰ হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ হিন্দুসকলৰ বাবে অতি পৱিত্ৰ, যিয়ে সম্প্ৰীতি নিৰ্দেশ কৰে।
চুফী সাধক আজানপীৰে ৰচনা কৰা 'জিকিৰ আৰু জাৰি' গীতবোৰে অসমীয়া লোকগীতৰ ৰূপ লৈ সম্প্ৰীতিৰ বার্তা বিলিয়ায়।
মধ্যযুগৰ আহোম স্বৰ্গদেউসকলেও সকলো ধৰ্মৰ স্থান নিৰ্মাণ কৰাই উদাৰ নীতি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। সেয়ে অসমত ধৰ্মীয় মতানৈক্যৰ পৰিৱৰ্তে ভাতৃত্ববোধ হে স্পষ্ট হৈ পৰে।
৯। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্য ৰাজ্যকেইখনৰ তুলনাত অসমত সাংস্কৃতিক বিবিধতা, সংমিশ্ৰণ আৰু বিৱৰ্তন কিয় অধিকতৰ হৈছে?
উত্তৰ:
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আন ৰাজ্যৰ তুলনাত অসমত সংমিশ্ৰণ আৰু বিৱৰ্তন অধিক হোৱাৰ মুখ্য কাৰণসমূহ হ’ল:
১/ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সাৰুৱা ভূখণ্ড: ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকা সমতল আৰু অত্যন্ত সাৰুৱা হোৱাৰ বাবে কৃষি আৰু জীৱিকাৰ বাবে প্ৰাচীন কালৰে পৰা বৈচিত্ৰ্যময় লোকৰ আগমন ঘটিছিল।
২/ প্ৰব্ৰজন আৰু সংযোগ: ব্যৱসায়-বাণিজ্য, তীৰ্থভ্ৰমণ আৰু মহাৰেচমী পথৰ (Silk Route) সংযোগৰ বাবে বিদেশী আৰু অন্যান্য নৃ-গোষ্ঠী ইয়ালৈ আহি স্থায়ীভাৱে বাস কৰিবলৈ লৈছিল।
৩/ প্ৰশাসনিক উদাৰতা আৰু ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱ: বৰ্মন, পাল, কোচ আৰু বিশেষকৈ আহোম ৰজাসকলে সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন গুণী-জ্ঞানী আৰু ধৰ্মীয় লোকসকলক আদৰি আনি মাটি-বাৰী দি সংস্থাপিত কৰিছিল।
৪/ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলন: শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ বৈষ্ণৱ আন্দোলনে পাহাৰ-ভৈয়ামৰ ভিন ভিন জাতি-জনগোষ্ঠীক একেটা নামঘৰ আৰু সংস্কৃতিলৈ আনি সমন্বয় সাধন কৰিছিল।
১০। 'লোক সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ বাবে দৰাচলতে সমগ্ৰ সমাজখনেই এখন কিতাপৰ দৰে'- এই প্ৰসংগত তোমাৰ মন্তব্য আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ:
গ্ৰন্থৰ তাত্ত্বিক জ্ঞানতকৈ লোক-সংস্কৃতি প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰতিফলিত হয় সমাজৰ প্ৰতিটো দিনৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু জীৱনধাৰাত। সেয়েহে সমাজখনক কিতাপৰ লগত তুলনা কৰাটো সম্পূৰ্ণ যুক্তিযুক্ত।
অনুপচাৰিক শিক্ষণ: লোক-সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে শিকা নাযায়। মানুহে নিজৰ পৰিয়াল, সমাজ, আৰু জ্যেষ্ঠসকলক দেখি-শুনি বংশানুক্ৰমে ইয়াৰ জ্ঞান আহৰণ কৰে।
সমাজৰ সংৰক্ষিত উপাদান: সমাজখনত চলি থকা লোকগীত (বিয়ানাম, কামৰূপী-গোৱালপৰীয়া গীত), ওজাপালি, জনজাতীয় নৃত্য (বাগুৰুম্বা, চেৰাও, খাইৰাম), ৰন্ধন প্ৰণালী, সাজ-পাৰ, পোহপাল আৰু উৎসৱ-পাৰ্বণসমূহ (যেনে— বিহু, হৰ্ণবিল) প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে সমাজৰ সূক্ষ্ম মনস্তত্ত্ব আৰু ইতিহাস অনুধাৱন কৰিব পাৰি।
উপসংহাৰ: সমাজত বসবাস কৰা সদস্যসকলৰ কাৰ্যকলাপ নিৰীক্ষণ কৰিলে সমাজখনৰ আচল ছবিখন উন্মোচিত হয়, যি কোনো লিখিত কিতাপতকৈও অধিক জীৱন্ত আৰু প্ৰত্যক্ষ।
No comments:
Post a Comment